زبان، اخلاق و هویت در تئاتر پسامدرن
نویسندگان
1 دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی
doi
چکیده
اخلاق در عصر پسامدرن دستخوش تغییرات عمدهای در زمینهی هویت شده است و تئاتر پسامدرن بستری مناسب برای به تصویر کشیدن و عرضهی رابطهی تنگاتنگ بین اخلاق، هویت و زبان بوده است. این مقاله بر آن است تا ابعاد جدیدی از اخلاق و کنش اخلاقی را در تئاتر دهههای شصت تا هشتاد آمریکا و انگلیس را مورد بررسی قرار دهد. چهارچوب نظری برای تحلیل و مطالعه، فلسفهی سیاسی جورجو آگامبن، متفکر معاصر ایتالیایی خواهد بود. علیرغم توجه و دلبستگی وصفناپذیر آگامبن به ادبیات، هنر و نقد، به شعر و بوطیقا، تاکنون تلاش اندکی برای خوانش آثار ادبی و هنری با اسلوب نقادی وی انجام گرفته است. مقالهی حاضر تلاش دارد بین هنر و تفکر آگامبن آشتی برقرار و زاویهی نقد جدید و دستنخوردهتری به عرصهی نقد معرفی کند. تفکر آگامبن، زبان، هستیشناسی و سیاست را در کنار و مجاورت یکدیگر مورد مطالعه قرار میدهد. او باور دارد تجربهی حدود زبان، همان مادهی زبان، امری اخلاقی است که میتواند هنجارها و کلیشههای تحمیلی قدرت را به چالش بکشد. در این راستا، تئاتر پسامدرن انقلاب بزرگی را در نقش زبان شاهد بوده است. حال تماشاگران برای بودن در سرحد تعامل زبانی و گفتار پا به سالن اجرا میگذارند. این روند را میتوان از منظر آگامبن، اخلاقی دانست که به واسطهاش سرکوب و مراقبت همیشگی ولی نادیدنی و نهانی قدرت محکوم میشود. چنین است که تئاتر به جایگاه حقیقیاش، یعنی تجربهای مشترک بین افراد، نایل میشود. هدف نهایی این مقاله، نشاندادن اسبابی است که به واسطه آنها محدودیتهای زبان به کنش اخلاقی تبدیل میشوند و هویتی متفاوت را رقم میزنند.