فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

به منظور بررسی وضعیت Si در شالیزارهای استان گیلان، یکصدونه نمونه خاک سطحی، با پراکندگی جغرافیایی یکنواخت انتخاب و متغیرهای pH، کربن‌آلی، ظرفیت تبادل کاتیونی، بافت، سیلیسیوم محلول در آب، Si استخراج شده بوسیله استات سدیم (NaOAc, pH= 4) و Si عصاره‌گیری شده با CaCl2 اندازه‌گیری شد. نتایج بررسی نشان داد که توزیع فراوانی غلظتSi محلول در آب نرمال بوده و میانگین Si در خاکهای مورد مطالعه بیش از حد بحرانی اعلام شده برای Si محلول در آب (6 میلی‌گرم درکیلوگرم) و عصاره‌گیری شده با استات سدیم (40 میلی‌گرم درکیلوگرم) است. همبستگی Si محلول در آب با هریک از متغیرهای pH، کربن‌آلی، سیلت و شن ضعیف و غیرمعنی‌دار و با رس و ظرفیت تبادل کاتیونی بیشتر و معنی‌دار است (به ترتیب با *50/0= r و*44/0= r ). اثر توأم کلیه متغیرهای فوق همبستگی معنی‌دارتری با Si محلول دارند (***84/0= r ). سیلیسیوم عصاره‌گیری شده توسط CaCl2 دو صدم مولار در دامنه 7/3 و 8/20 میلی‌گرم در کیلوگرم خاک و حدواسط بین حلالیت کوارتز و سیلیکات آمورفی قرار دارد. غلظت Si محلول در آب در نواحی غرب گیلان و حوزه آبخیز رودخانه سپیدرود بیشتر از بقیه نواحی و در ناحیه فومنات کمتر است، این روند مشابه با توزیع مقدار رس در این نواحی است. در حوزه آبخیز سپیدرود به دلیل انتقال و رسوب ذرات رس توسط آب رودخانه و شبکه‌های آبیاری منشعب از آن و در ناحیه گیلان غربی به دلیل رسوبات آبرفتی دامنه‌ای، مقدار رس و در نتیجه کانیهای آلومینوسیلیکات بیشتر از بقیه نواحی است و در نتیجه با حد بالایی از غلظت Si محلول در تعادل می‌باشند. خاکهای ناحیه فومنات با توجه به آنکه دارای منشاء رسوبات ساحلی قدیمی و آبرفتی رودخانه‌ای می‌باشند دارای مقدار رس کمتری بوده و در نتیجه با غلظت‌های کمتری از Si به تعادل می‌رسند.