اندازه گیری سزیوم –137 پایه در غرب ایران و رابطه آن با بارندگی سالانه
نویسندگان
1 استادیار دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه کردستان
2 عضو هیأت علمی مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی کردستان
doi
10.22092/ijsr.2005.127435چکیده
بعضی از مواد پرتوزا مانند سزیوم –137 در طبیعت وجود ندارند. این مواد از طریق آزمایشهای هستهای دهههای 70-1960 میلادی پس از وارد شدن به جوفوقانی همراه با بارندگیها به سطح زمین آن رسیده و جذب رسها و ذرات ریز خاک شدهاند. مطالعات و تحقیقات گذشته نشان داده اند که اندازة این مواد در خاک بستگی به میزان بارندگی دارد. بیشتر جابجایی آنها همراه بانقل و انتقال ذرات خاک تنها هنگام فرسایش صورت میپذیرد. بنابراین، با سنجش اندازة این مواد در خاک امکان بررسی فرایند فرسایش و رسوبگذاری فراهم میشود. از آنجا که دست یابی به نقاط شاهد برای تعیین سزیوم مرجع کاری دشوار و پرهزینه است، با بدست آوردن رابطه واسنجی سزیوم – 137 پایه با بارندگی برای مناطقی که اندازة بارندگی آنها مشخص است، می توان سزیوم- 137 مرجع را محاسبه و مقدار هدر رفت خاک را برآوردکرد. در این تحقیق اقدام به اندازه گیری سزیوم –137 در ایستگاههای هواشناسی نواحی غرب ایران شده است. نیمرخ خاک در مجاورت ایستگاه های هواشتاسی موردنظر حفر و نمونههای خاک لایه به لایه برداشت شدند. نمونههای خاک کوچک تر از 2 میلی متر قطرجداسازی و با دستگاه سنجشگر ژرمانیوم سزیوم- 137 آنها اندازهگیری شد. بیشترین اندازة سزیوم-137 مشاهده شده مرجع در ایستگاه هواشناسی مریوان به دست آمده است که 2895 بکرل بر مترمربع میباشد. رابطة تغییرات اندازة بارش سالانه (P) برحسب میلیمتر وموجودی سزیوم-137A)) برحسب بکرل بر متر مربع طبق معادلة 1976/1 P 8818/0= A بدست آمده است که با 88/0=2R در سطح 001/0 معنیدار میباشد.