ارزیابی ژنوتیپهای گندم نان برای تحمل به تنش خشکی انتهائی در مناطق گرم جنوب ایران
نویسندگان
1
2
3
doi
10.22092/spij.2017.111178چکیده
شش لاین پیشرفته گندم نان و 9لاین پرمحصول گزینش شده از جمعیت Seri/Babax همراه با رقم تجارتی چمران به عنوان شاهد در دو سال زراعی 90-1388 در ایستگاههای منطقه گرم جنوب ایران بررسی شدند. در هر ایستگاه دو آزمایش مستقل شامل آبیاری کامل تا زمان رسیدگی و تنش خشکی انتهائی، و هر یک در قالب طرح بلوکهای کامل تصادفی در سه تکرار اجرا شد. تحمل ژنوتیپها به تنش خشکی انتهائی با استفاده از پانزده شاخص ارزیابی شد. نتایج نشان داد که اثر ساده و متقابل مرکب دوگانه و سه گانه عوامل آزمایشی برای عملکرد دانه در هر دو شرایط معنیدار بودند. عملکرد دانه رقم چمران در شرایط آبیاری کامل و تنش خشکی پایان فصل به ترتیب 6056 و5109کیلوگرم در هکتار و میانگین کل عملکرد دانه در این دو شرایط به ترتیب 6006 و4667کیلوگرم در هکتار بود. در شرایط آبیاری کامل، بالاترین عملکرد دانه با 6376کیلوگرم در هکتار به لاین شماره 9 تعلق داشت. در شرایط تنش خشکی پایان فصل، عملکرد دانه هیچ یک از لاین از عملکرد دانه رقم چمران بالاتر نبود. به جز برخی موارد، دستهبندی ژنوتیپها با استفاده از معیارهای حساسیت و تحمل به گروهبندی یکسان ژنوتیپها منجر نشد و فقط بر اساس شاخص تحمل به تنش تغییر یافته (MSTI) و شاخص عملکرد (YI)، ژنوتیپهای مورد بررسی به نحو کاراتری تفکیک شدند. با توجه به نتایج این تحقیق لاینهای شماره 4، 9 و12 به ترتیب با عملکرد دانه 6337، 6376 و 6242 کیلوگرم درهکتار در شرایط بدون محدودیت آب و 4730، 4781 و 4785 کیلوگرم در هکتار در شرایط تنش کمبود آب انتهای فصل، دارای تحمل نسبی به تنش خشکی بودند. با توجه به شدت تنش در این تحقیق (22/0 = SI)، به نظر میرسد ژنوتیپهای گزینش شده در شرایط بدون محدودیت آب، در شرایط تنش ملایم کمبود آب نیز عملکرد بالاتری نسبت به سایر ژنوتیپها داشته باشند.