فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

اندیشمندان اسلامی با سودبردن از دو منبع مهم و غنی اسلامی یعنی قرآن و سنت، اندیشه‌های تربیتی خود را ارائه نموده‌اند. از‌این‌رو پژوهش حاضر با تمرکز بر آراء تربیتی و سلوک معلمی شهید ثانی و فیض کاشانی به‌عنوان دو اندیشمند بزرگ اسلامی به‌دنبال بازشناسی مؤلفه‌های شاگردپروری در نظر ایشان می‌باشد. در این پژوهش کیفی از روش تحلیل مضمون استفاده شد. به این صورت که دو کتاب منیة المرید تالیف شهید ثانی و کتاب المحجة البیضاء تالیف فیض کاشانی که در حوزه تربیت و اخلاق می‌باشند و در آن‌ها به آداب متقابل شاگرد و استاد پرداخته شده است با روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب و مورد بررسی قرار گرفت. در اسناد بررسی شده 21 مضمون فراگیر شناسایی شد که در قالب دو مضمون سازمان‌دهنده سلوک اخلاقی (11 مضمون) و سلوک علمی (10 مضمون) دسته‌بندی‌ شده و درنهایت همه مضامین ذیل مضمون فراگیر شاگردپروری قرار گرفته شد. یافته‌های پژوهش نشان داد که از میان مضامین احصا شده، 9 مضمون؛ مهربانی و خیرخواهی، عفت نفس و خلوص نیت، رعایت انصاف و احترام، رضای خداوند، تواضع و فروتنی، ممانعت تلویحی، توجه به فهم و استعداد، آموزش تدریجی و رتبه‌بندی مطالب و همراهی علم و عمل از غنای بیشتری برخوردار بوده و در آثار بررسی شده حضور پرمایه‌ای داشته‌اند‌ و مهم‌ترین مؤلفه‌های شاگردپروری از منظر شهید ثانی و فیض کاشانی به‌حساب می‌آیند. درنتیجه اندیشمندان اسلامی نظیر شهید ثانی و فیض کاشانی به اهمیت و نقش معلم واقف بوده و ضمن توجه به مؤلفه‌های معلم شاگردپرور، بخشی از آثار خود را به شرح این مهم اختصاص داده‌اند.