رویکردهای زبانی در تحلیل گفتمان مناظره امام رضا (ع) با ابوقره صاحب شبرمه (مطالعه موردی کلام الهی )
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری الزهرا
2 دانشیار الزهرا
doi
چکیده
قرآن، بحثهای استدلالی دربارة اصول اسلامی را بر پایة تعقل و تفکر گذاشته است، و همواره از مردم میخواهد که با دلایل محکم و استدلالهای یقینی به ایمان برسند، همانطور که امام رضا(ع) از طریق مناظرات با فرقههای مختلف به شناساندن و به فکر انداختن اصول اعتقادی اسلام می پرداخت. در عصر حاضر توجه به ظرافت های زبانی و رویکردهای متعدد تحلیل کلامی، بهتر از گذشته لایههای درونی کلام را آشکار میسازد. پژوهش حاضر با شیوة توصیفی - تحلیلی و با استفاده از زبان شناسی و بحث تحلیل گفتمان پایه ریزی شده است. تبیین عملیاتی این تحقیق برپایة ابزارهای زبانی برجستهسازی و حاشیهرانی مربع ایدئولژیک ون دایک است که میتواند نقش مهمی را در تحلیل نهایی این مناظره داشته باشد. امام(ع) از ابزارهای زبانی برای اثرگذاری در مخاطب و اقناع وی و خنثی نمودن استدلال او بهره میبرد. در این میان استفاده از ادات تأکید و بکاربردن انواع اسمها از جمله اسم مصدر و افعال خاص و بینامتنیت قرآنی به برجستهسازی محورهای اصلی در مناظره امام(ع) نقشی بسزا دارد همچنان که پاسخ انحرافی به سؤالات ابوقره و بدون تأکید یا کاربرد مناسب استفهام و بکارگیری الفاظی با بارمعنایی اندک، در به حاشیه راندن برخی مفاهیم رقیب نمود ویژه یافته است.