وقتی ترجمه در قلب نظام ادبی زبان مقصد قرارمی‌گیرد

نویسندگان

1 دانشگاه ولی عصر (عج) رفسنجان

doi
چکیده

ترجمه همواره نقش مهمی در پر کردن شکاف بین فرهنگ­ها و زبان­های مختلف و معرفی ابعاد ادبی جدید به ادبیات زبان مقصد ایفا کرده است. بر خلاف این باور رایج که ترجمه در مقایسه با اثر اصلی جایگاه فرعی دارد، در مقاطع زمانی مختلف ثابت شده است که ترجمه به حدی در زبان مقصد تأثیرگذار است که حتی در ادبیاتی غنی و کهن همچون ادبیات فارسی به الگویی برای نویسندگان تبدیل می­شود. پژوهش حاضر تلاش می­کند با تأکید ویژه بر برهه زمانی بین سالهای 1300 تا 1350هجری‌شمسی، یعنی هنگامی که شیوه­های جدید نویسندگی از قبیل «تک­گویی درونی» و«سیلان ذهن» به نظام ادبی فارسی معرفی شدند، تأثیر ترجمه را از ادبیات غرب در سال­های بین 1200 تا 1350بر ادبیات معاصر فارسی مورد بررسی قرار دهد. بدین منظور، مفاهیم نظریه نظام چندگانه و برنامه­ریزی فرهنگیِ اون زهر به عنوان چارچوب نظری تحقیق و جهت بررسی این مسئله که ترجمه از ادبیات مدرن انگلیسی چگونه بر نگارش رمان مدرن فارسی تأثیر گذاشته است انتخاب شد. مشاهده شد که عوامل مختلفی باعث شدند ترجمه رمان­های غربی جایگاهی مرکزی در نظام ادبی فارسی پیدا کنند و به موجب آن شیوه­های جدید نویسندگی از قبیل تک­گویی درونی و سیلان ذهن به رمان مدرن فارسی راه یابند.