فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

به منظور ارزیابی عکس‌العمل ژنوتیپ‌های گندم نان به تنش رطوبتی، 21 ژنوتیپ پیشرفته گندم دیم به همراه ارقام شاهد آذر2 و الوند در تنش خشکی (دیم) و آبیاری تکمیلی (دو بار آبیاری ) در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار در سال زراعی 88-1387 در ایستگاه تحقیقات کشاورزی دیم مراغه مورد مطالعه قرار گرفتند. تجزیه واریانس مرکب نشان داد که بین دو شرایط متفاوت محیطی و ژنوتیپ‌های مورد مطالعه تفاوت معنی‌داری برای عملکرد دانه و اجزاء عملکرد وجود داشت. اثر متقابل ژنوتیپ × محیط نیز برای صفات اندازه‌گیری شده معنی‌دار بود. بر اساس نتایج تجزیه گرافیکی GGE بای‌پلات درمحیط تنش خشکی ژنوتیپ‌های شماره 3 (Azar2/78Zhong291-99) و 4 (Seafallah/3/Sbn/Trm/K253) و در محیط آبیاری تکمیلی ژنوتیپ‌های شماره 12 (F10s-1//ATAY/GALVEZ87)، 2 (Sabalan/84.40023//Seafallah)، 16 (PYN/BAU/BONITO) و 17 (SUBEN-7) عملکرد دانه بیشتری داشتند. بر اساس مدل GGE بای پلات، ژنوتیپ های شماره 9 (SABALAN/4/VRZ/3/ORF1.148/TDL/BLO) و 11(BAYRAKTAR) جزء ژنوتیپ‌های برتر و ژنوتیپ شماره 12 مناسب برای آبیاری تکمیلی بودند. در شرایط تنش خشکی بیشترین میزان عملکرد دانه مربوط به ژنوتیپ شماره 3 با 2691 کیلوگرم در هکتار و در شرایط آبیاری تکمیلی ژنوتیپ شماره 12 با 3597 کیلوگرم در هکتار بود. آبیاری تکمیلی موجب شد که میانگین وزن هزار دانه 2/9گرم، عملکرد دانه 652 کیلوگرم، ارتفاع بوته 4/6 سانتی‌متر، شاخص برداشت 6/5 درصد و طول دوره پرشدن دانه 8 روز نسبت به شرایط تنش خشکی افزایش یابد و ژنوتیپ‌ها به طور میانگین 16 روز در شرایط آبیاری تکمیلی زودتر به مرحله ظهور سنبله رسیدند. در آزمایش آبیاری تکمیلی به ازای هر یک میلی‌متر آب مصرفی 15/8 کیلوگرم محصول دانه بیشتر نسبت به شرایط دیم تولید شد.