تحلیل ادراک معلمان حرفه‌ای استان یزد دربارۀ اهمیت کیفیت تدریس در نظام آموزشی مدارس

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری برنامه ریزی درسی، گروه مدیریت و برنامه ریزی آموزشی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی دانشگاه الزهراء(س)

2 دانشیار گروه مدیریت و برنامه ریزی آموزشی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی دانشگاه الزهراء(س)

doi
چکیده

هدف پژوهش حاضر تحلیل ادراک و تجربة زیستة معلمان حرفه‌ای از مفهوم کیفیت تدریس است. در این زمینه از رویکرد پژوهش کیفی و روش پدیدارشناسی استفاده شده‌است. نمونۀ پژوهش 22 نفر(5 نفر مرد-17نفر زن) از معلمان حرفه‌ای و موفق استان یزد هستند که به روش نمونه‌گیری هدفمند از نوع ملاکی انتخاب شدند. پس از مصاحبۀ نیمه‌ساختاریافته با 16 نفر، اشباح نظری داده‌ها به دست آمد. برای اعتباربخشی به یافته‌ها، مصاحبه‌ها تا 22 نفر ادامه یافت. تحلیل داده‌ها با استفاده از راهبرد هفت مرحله‌ای کلایزی و نرم‌افزار MAXQDA 10 انجام گرفت. به‌منظور اعتبار یافته‌ها، اعضا روش بازبینی را به کار گرفتند. برای رعایت ویژگی‌ها کیفی پژوهش، از سه ملاک قابل‌قبول بودن، تأییدپذیری و قابلیت‌اطمینان استفاده شد. در تحلیل داده‌ها، 5 مضمون اصلی شامل: الف) تصمیم‌های هنرمندانه و فکورانه؛ ب) ترفندهای مهارتی معلم در تدریس؛ پ) ارتقای راهبردهای خلاقانۀ معلم؛ ج) پرورش شایستگی‌ها و صلاحیت‌های فکری و رفتاری یادگیرنده؛ د) پویایی و هوشمندی در شایستگی‌ها و عملکرد معلم و 49 زیرمضمون برای مفهوم کیفیت تدریس منتج شد. نتایج نشان می‌دهد ادراک معلمان از پذیرش کیفیت تدریس خط مشی خاصی دنبال نمی‌کند و تعابیری که از کیفیت تدریس بیان می‌شود، باتوجه به شرایط و موقعیت‌های مختلف، متنوع و متفاوت است. برای درک و تفسیر کیفیت تدریس توسط معلمان و اجرای آن در کف کلاس درس، نیاز به بسترسازی و پرورش معلمان هنرمند، آگاه و حرفه‌ای است و باید به‌طور جدی در راهبرد‌های کلان و خرد تربیت معلم لحاظ شود.