فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف پژوهش حاضر تعیین رابطۀ برنامۀ درسی پنهان با مسئولیت‌پذیری اجتماعی دانش‌آموزان مدارس متوسطه است. روش پژوهش ازنظر رویکرد کمّی و ازنظر هدف کاربردی و به‌لحاظ شیوۀ گردآوری اطلاعات پیمایشی و ازنظر نوع تحلیل توصیفی- همبستگی بود. جامعۀ آماری کل دانش‌آموزان مقطع متوسطۀ اول و دوم ناحیۀ ۳ شهر قم (20918دانش‌آموز) بودند که مبتنی‌بر جدول مورگان-کرجسی تعداد 385 نفر به‌عنوان نمونه و با شیوۀ نمونه‌گیری در دسترس انتخاب شدند. برای گردآوری اطلاعات از پرسشنامۀ استاندارد برنامۀ درسی پنهان (نعمتی، 1387) و مسئولیت‌پذیری نوجوانان (تقی‌پور و غفاری، 1388) با پایایی آلفای کرونباخ 89/0 و 91/0 استفاده شد. برای تحلیل داده‌ها علاوه بر آمار توصیفی از آزمون‌های استنباطی، همبستگی پیرسون و z فیشر استفاده شد. یافته‌ها نشان می‌دهد بین برنامۀ درسی پنهان در مدارس و مسئولیت‌پذیری اجتماعی دانش‌آموزان رابطۀ مثبت و معنی‌دار وجود داشت. بین مؤلفه‌های برنامۀ درسی پنهان یعنی ساختار فیزیکی مدرسه، جوّ اجتماعی، روابط موجود در مدرسه، تشویق و تنبیه با مسئولیت‌پذیری اجتماعی همبستگی مثبت و معنی‌دار وجود داشت؛ لکن بین مؤلفۀ فناوری اطلاعات و ارتباطات در تدریس با مسئولیت‌پذیری اجتماعی رابطه‌ای وجود نداشت. درنتیجه باتوجه به اینکه مسئولیت‌پذیری اجتماعی اکتسابی است و با برنامۀ درسی پنهان رابطه مثبت و معناداری دارد، متولیان تعلیم‌وتربیت در مدارس باید بر روی مؤلفه‌های تأثیرگذار برنامۀ درسی پنهان تمرکز کنند و زمینۀ اجرای بهتر آن را که منجر به افزایش مسئولیت‌پذیری اجتماعی می‌شود فراهم آوردند.