اثر ژنتیکی برخی از صفات کیفیت تغذیه‌ای در برنج

doi
10.22092/spij.2017.111119
چکیده

هفت رقم برنج به نام‌های حسنی، دیلمانی، سپیدرود، شاه‌پسند، صالح، ندا، IRFAON215 و بذرهای حاصل از تلاقی نیمه دای‌آلل آن‌ها در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار در سال 1388 کاشته شدند. صفات میزان پروتئین و مقدار عناصر فسفر، پتاسیم، آهن، روی و منگنز در بذرهای حاصل از آن‌ها اندازه‌گیری شد. نتایج تجزیه واریانس نشان‌دهنده وجود تفاوت‌های معنی‌دار بین ژنوتیپ‌ها برای تمام صفات مورد مطالعه بود. ترکیب‌پذیری عمومی و خصوصی برای تمام صفات معنی‌دار بود. پایین بودن نسبت ژنتیکی و نسبت پایین اثر ترکیب‌‌پذیری عمومی به اثر ترکیب‌‌پذیری خصوصی نشان‌دهنده سهم بیشتر اثر غیرافزایشی ژن‌ها در مقایسه با اثر افزایشی در کنترل تمام صفات بود. وراثت‌پذیری عمومی برای صفات میزان پروتئین و مقدار عناصر پتاسیم، آهن، روی و منگنز بالا برآورد شد. ارقام بومی حسنی، دیلمانی و شاه‌پسند مقادیر بالایی از پروتئین و مقدار عناصر پتاسیم، فسفر، آهن و روی داشتند و از ترکیب‌پذیری عمومی بالایی نیز برخوردار بودند، بنابراین می‌توان از آن‌ها به عنوان مواد اصلاحی مناسب برای دستیابی به ارقامی با میزان بالای این صفات استفاده کرد.