صورت بندی «اصل سازگاری با فطرت» در اندیشه اخلاقی امام خمینی (ره)
نویسندگان
1 استادیار گروه عرفان اسلامی، پژوهشکده امام خمینی و انقلاب اسلامی، تهران، ایران.
doi
10.22034/matin.2024.453294.2259چکیده
نظریه اخلاقی امام خمینی اندیشهای فطرتمحورانه است که بر اساس آن اخلاقیات یعنی بینشها و گرایش های اخلاقی از احکام و لوازم فطرت عشق به خیر و کمال و تنفر از شر و نقصان هستند و به حکم فطری بودن از بداهت، اختلافناپذیری و تغییرناپذیری برخوردارند؛ از این رو، در نظریه فطری اخلاق همه اصول کلی و احکام جزئی اخلاقی با ابتنا بر فطرت تبیین و توجیه میشود. بدینترتیب، اصل بنیادین و غایی در این نظریه اصل سازگاری با فطرت است که شرط لازم وصف اخلاقی بودن احکام اخلاقی است. اما کاربرد این اصل مستلزم ارائه صورتبندی واضحی از آن با قیود مفهومی و لوازم آن است تا بتوان آن را بهعنوان معیار عام اخلاقی مبنای استنتاج احکام اخلاقی قرار داد. از این رو تلاش شده است تا با روش تحلیل مفهومی از این اصل صورتبندیای با قیود مفهومی آن بهدست داده شود. بر اساس این تحلیل نشان داده شد که چگونه عمل به وظیفهای که باور داریم عملی اخلاقی است از لوازم سازگاری با فطرت است و همچنین این اصل بهعنوان یک قانون کلی اخلاقی از ما میخواهد که به آنچه باور داریم وظیفه اخلاقی همگانی است التزام بورزیم.