سازگاری مونیسم معرفتی و نسبیگرایی معرفتی
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری، پژوهشکده تاریخ علم دانشگاه تهران، تهران، ایران
doi
10.22059/jihs.2025.403206.371844چکیده
هدف مقاله حاضر، بررسی رابطه بین مونیسم و نسبیگرایی معرفتی است. پس از توضیح مدل استاندارد نسبیگرایی و کثرتگرایی، به یکی از تفاوتهای اساسی بین کثرتگرایی و نسبیگرایی اشاره میکنیم که به مونیسم مربوط است: درحالیکه نسبیگرایی ممکن است با مونیسم سازگار باشد ولی کثرتگرایی با مونیسم ناسازگار است. در پذیرش امکان سازگاری مونیسم با نسبیگرایی، باید حداقل به دو شرط توجه کرد: وابستگی و امکانیبودن (contingency). شرط وابستگی بااینکه لازم است اما به تنهایی برای فهم امکان سازگاری نسبیگرایی با مونیسم کافی نیست و این لزوم توجه به مؤلفۀ امکانیبودن را نشان میدهد. ما نشان میدهیم در صورت عدم توجه به امکانیبودن، امکان تمایز نسبیگرایی از مطلقگرایی (در شرایطی که مونیسم حاکم است) منتفی میگردد. در انتها، توضیح میدهیم که مونیسم امکانی - بااینکه میتواند با نسبیگرایی سازگار باشد - به خودیخود نه دلیلی بر تأیید نسبیگرایی است و نه دلیلی بر نفی آن.
