شناسایی مؤلفه‌های ذهنی‌سازی مادران مضطرب

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری مشاوره، گروه روان شناسی مشاوره و تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روان شناسی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران.

2 دانشیار گروه روان شناسی مشاوره و تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روان شناسی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

3 دانشیار، گروه روان شناسی مشاوره و تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روان شناسی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران.

4 استادیار پژوهشکده خانواده، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.

doi
10.30487/jcp.2024.388991.1557
چکیده

اضطراب یکی از مواردی است که می‌تواند بر گسترۀ وسیعی از عملکرد مادر از جمله در فرایند ذهنی‌سازی بین او و کودکش اثر بگذارد و با توجه به اهمیت این ظرفیت در تعامل مادر‌ـ‌کودک، هدف این پژوهش شناسایی مؤلفه­های ذهنی‌سازی در رابطۀ مادر مضطرب و فرزندش می­باشد. این تحقیق از نوع کیفی و با روش تحلیل مضامین انجام شد. جامعه آماری تحقیق حاضر، مادران مضطرب ساکن شهر تهران بودند. در این تحقیق با استفاده از روش نمونه‌گیری هدفمند، پژوهشگر با اعلام فراخوان در سه مهدکودک و چهار کلینیک روان‌شناختی در شهر تهران، نمونه‌گیری را از بین مادران مضطرب و داوطلبی که در برقراری رابطۀ بهنجار با فرزند خود مشکل داشتند، آغاز کرد. نمونه‌گیری تا زمان به اشباع رسیدن داده‌ها ادامه داشت. 15 مادر به‌ عنوان نمونۀ پژوهشی با دامنۀ سنی 27 تا 42 سال با میانگین سنی 5/34 انتخاب شدند. ابزار جمع‌آوری اطلاعات در این پژوهش مصاحبۀ نیمه‌ساختاریافته بر اساس مصاحبه‌های چرخه امنیت و تحولی والد بود. مضامین اصلی برآمده از این پژوهش کیفی «شکست در ذهنی‌سازی»، «تجربۀ هیجان» و «راهبردهای دلبستگی ناایمن» بود؛ از این رو بر اساس مضامین به‌دست‌آمده، می‌توان مادران را با آموزش در این زمینه توانمند ساخت.