مطالعه کیفی نقش مشارکت والدین در موفقیت پذیرفته شدگان برتر کنکور سراسری

نویسندگان

1 دانشیاری،گروه علوم تربیتی، دانشکدۀ علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران.

2 استادیار گروه روانشناسی، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران

3 دانشیار، دانشکده روان شناسی و علوم تربیتی دانشگاه تهران، ایران.

4 کارشناسی ارشد روانشناسی تربیتی، گروه روانشناسی، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران.

doi
10.30487/jcp.2024.408581.1602
چکیده

پژوهش حاضر با هدف تبیین فرایند مشارکت والدین در موفقیت پذیرفته‌شدگان برتر کنکور سراسری انجام شده است. این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و در زمرۀ پژوهش‏های کیفی و از نوع برخاسته از داده‌ها است. مشارکت‌کنندگان پژوهش شامل نه نفر از پذیرفته‌شدگان برتر کنکور سراسری سال‌های 1398 و 1399 در شهر بیرجند و هشت نفر از والدینشان بودند. داده‌ها با استفاده از مصاحبۀ نیمه‌ساختاریافته جمع‌آوری و به روش استراوس و کربین و با استفاده از نرم‌افزار MAXQDA-2020 تحلیل شد. مرور و مقایسۀ متوالی داده‌ها به استخراج 35 مقوله و 11 مقولۀ اصلی منتج شد. تحلیل داده‏ها منجر به شکل‌گیری یک خرده‌نظریه شد. الگوی به‌دست‌آمده نشان می‌دهد پدیدۀ اصلی در فرایند مشارکت والدین حمایت‌محوری پایدار است. پدیدۀ اصلی تحت تأثیر شرایط زمینه‌ای و واسطه‌ای، موجب شکل‌گیری راهبردهایی نظیر «برنامه‌ریزی در شرایط خاص»، «حمایت‌های جانبی والدین (مشارکت غیرمستقیم والدین)»، «نقش‌پذیری والدین به‌ عنوان معلم، یاری‌رسان و شنونده»، «پشتیبانی مالی و فراهم کردن امکانات آموزشی و کمک‌آموزشی»، «حمایت عاطفی و روحی‌ـ‌‌روانی فرزند» و «رفع اصولی نیازهای آموزشی فرزند» از سوی والدین می‏شود. همچنین «اثرات مثبت حصول موفقیت در فرزند و والدین» و «تداوم همراهی والدین» به عنوان پیامدهای حاصل از این فرایند است. این موارد پیامدهایی نظیر اثرات مثبت حصول موفقیت در فرزند و والدین و تداوم همراهی والدین را به دنبال خواهد داشت.