مرور انتقادی بسته آموزشی مهارتهای زندگی در نظام مراقبتهای بهداشتی اولیه از دیدگاه تناسب آن با فرهنگ اسلامی-ایرانی

نویسندگان

1 استادیار گروه روان‌شناسی، دانشگاه شهید مطهری، تهران، ایران .

2 استادیار،گروه روان شناسی تربیتی و مشاوره، دانشگاه تهران، ایران.

3 دانشجوی دکترای روان‌شناسی شناختی، دانشکدۀ روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه خوارزمی، کرج، ایران.

4 دانشجوی دکترای روان‌شناسی، دانشکدۀ روان‌شناسی، دانشگاه وین، وین، اتریش.

5 دانشجوی دکترای روان‌شناسی بالینی، دانشکدۀ علوم انسانی، دانشگاه شاهد، تهران، ایران.

doi
10.30487/jcp.2024.418996.1624
چکیده

آموزش مهارت‌های زندگی در عصر حاضر جزء برنامه کلیدی سازمان‌های جهانی سلامت و برنامه ملّی خیلی از کشور‌ها از جمله ایران قرار دارد تا افراد با یادگیری مهارت‌های متناسب با رده سنی، زندگی بهتری را تجربه کنند. محتوای آموزش‌ها می‌بایست با نیاز‌ها، مؤلفه‌ها و عناصر فرهنگ بومی و دینی متناسب باشد. در مقاله حاضر مبتنی بر روش مرور انتقادی به بررسی محتوای آموزش مهارت‌های زندگی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی از زاویه فرهنگ اسلامی-ایرانی پرداخته شده است. محتوای فوق در قالب 12 کتاب منتشر شده است و به عنوان مرجع و کتاب راهنما در پایگاه‌های بهداشت در دسترس است. ارزیابی مبتنی بر 3 شاخص کلیدی شامل میزان تناسب محتوا با ۱. تحقیقات معتبر، روزآمد و کاربردی ۲. آموزه‌های فرهنگ اسلام و ۳. فرهنگ‌ بومی ایران پرداخته شد و نهایتاً 19 نقد جدی ذیل شاخص‌ها‌ استخراج شد. یافته‌ها نشان داد بسته آموزشی مهارت‌های زندگی دارای کاستی‌ها و نقص‌هایی از جمله عدم توجه کافی به نیاز‌های کشور در اولویت‌بندی مهارت‌ها، به‌روز و جامع‌نبودن و کم‌توجهی به اقتضائات جنسیتی است. همچنین به نقش دین در موارد مختلفی چون آرامش و مقابله با استرس، مدیریت خود، خودمهارگری، حل مسئله، ارتباط مؤثر، خلق منفی و تعارضات زناشویی توجه نشده است. به علاوه به نیاز‌ها و مسائل خانواده‌های ایران، تفاوت‌های بومی و قومیتی و خرده‌فرهنگ‌ها، زبان فارسی، ضرب‌المثل‌ها و نماد‌های ملّی اعتنای چندانی نشده است. در پایان پیشنهاد می‌گردد با استفاده از یافته‌های جدید روانشناسی جهان و تحقیقات معاصر داخلی، مبتنی بر پوشش مسائل ایرانیان و با بهره از آموزه‌های اسلامی، محتوای جدیدی تدوین گردد.