مرور روایی پژوهش‌های «سرمایة روان‌شناختی» در ایران

نویسندگان

1 استادیار گروه روان‌شناسی، دانشگاه قرآن و حدیث، تهران، ایران

doi
10.30487/jcp.2024.420479.1628
چکیده

از زمان معرفی مفهوم «سرمایة روان‌شناختی» (شامل چهار مولفة خودکارآمدی، امید، خوش‌بینی، و تاب‌آوری) پژوهش‌های زیادی در ایران و جهان دربارة آن انجام شده است. دشواری مطالعة صدها مقالة تجربی منتشرشده دربارة مفهوم یادشده ارائة تصویری کلی از پژوهش‌ها دربارة آن را برای پژوهشگران ضروری می‌کند. این مقاله با روش مرور روایی به معرفی، دسته‌بندی، و ارزیابی پژوهش‌های ایرانیان دربارة سرمایة روان‌شناختی می‌پردازد. پژوهش‌ها نشان داده است سرمایة روان‌شناختی با متغیرهای مطلوب در حوزة کار (مانند رضایت شغلی، رفتار شهروندی سازمانی، عملکرد شغلی، تعهد سازمانی، و نظم کاری) زناشویی (مانند رضایت زناشویی، صمیمیت زناشویی، و حل تعارض)، سلامت (مانند کاهش افسردگی و اضطراب و افزایش کارکردهای مثبت روانی همچون شادی)، تحصیل (مانند پیشرفت، عملکرد، و انگیزة تحصیلی)، و دین و معنویت (مانند مقابلة دینی، نگرش معنوی، سبک زندگی اسلامی، و رشد اعتقادی) همایند است. همچنین دو دسته مداخلة درمانی و آموزشی مرتبط با سرمایة روان‌شناختی (شامل الف- مداخله‌های مبتنی بر سرمایة روان‌شناختی برای بهبود عملکرد و ب- مداخله‌های روان‌شناختی گوناگون برای افزایش سرمایة روان‌شناختی) کارآمد بوده‌اند. این مقاله ضمن آشنا کردن خوانندگان با مفهوم سرمایة روان‌شناختی، تصویری کلی از پژوهش‌های تجربی مرتبط با آن به دست داد که گویای پیامدهای مطلوب روان‌شناختی و اجتماعی آن سازه در ساحت‌های گوناگونی از زندگی شامل کار، خانواده، مراقبت‌های بهداشتی، و تحصیل است.