مفهوم پردازی سبک‌های اسناد رویدادهای خوشایند و ناخوشایند در قرآن

نویسندگان

1 استادیار پژوهشگاه بین‌المللی المصطفی، قم، ایران.

2 دانشجوی دکتری روان‌شناسی، گروه روان‌شناسی، پژوهشکدة علوم رفتاری، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، قم، ایران.

doi
10.30487/jcp.2024.367585.1500
چکیده

این پژوهش با هدف بررسی سبک‌های اسناد رویدادهای خوشایند و ناخوشایند در قرآن انجام شده است. روش به کار رفته در این پژوهش تحلیل کیفی محتوای متون دینی بود. برای این منظور مفاهیم و گزاره‌های مرتبط با اِسناد با استفاده از دو راهبرد «جستجوی واژگانی» و «متن خوانی باز» از قرآن کریم گردآوری شد و داده‌ها پس از تجزیه و تحلیل کیفی وارد نرم‌افزار مکس‌کیودا شد. یافته‌های این تحقیق منجر به 76 گزاره اولیه شد که تجزیه و تحلیل آنها سرانجام دو سبک اسنادی «توصیفی» و «تجویزی» در دو موقعیت خوشایند و ناخوشایند؛ و در مجموع 9 سبک اسنادی را نتیجه داد. اسناد توصیفی در موقعیت‌های ناخوشایند، شامل سه سبک اسناد به «خداوند»، «خویشتن» و «دیگران»؛ و اسناد توصیفی در موقعیت‌های خوشایند شامل دو سبک اسناد به «خداوند»و «خویشتن» بود. اسناد تجویزی در موقعیت‌های ناخوشایند شامل سه سبک اسناد به «انسان»، «شیطان » و «خداوند»؛ و اسناد تجویزی در موقعیت‌های خوشایند فقط شامل اسناد به «خداوند» بود. اعتبارسنجی بر پایه دو شاخص اتقان و کاربردپذیری یافته‌ها توسط 8 کارشناس خبره علوم اسلامی و روان‌شناسی بر اساس ضریب شاخص روایی محتوا و شاخص نسبت روایی محتوا بررسی و تایید شد.