فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

ارزش هر روش و کارآیی‌ آن را علاوه بر نظام‌مندی، واقعی و قابل اجرا بودنش تعیین می‌کند. این پژوهش به هدف بررسی کارآیی «روش مدل‌یابی مفهومی از متون اسلامی» انجام گرفت. بدین منظور، همه مراحل این روش، روی یک نمونه مدل کامل (میانجیِ تعدیل‌شده)، به صورت گام‌به‌گام اجرا گردید. برای انجام این پژوهش که ماهیت آن کیفی است، از تکنیک‌های هر مرحله از روش مدل‌یابی مفهومی از متون اسلامی (نورعلیزاده، ۱۳۹۷) بهره گرفته شد. برای افزایش دقت در تحلیل‌ و بسط مدل از نرم‌افزار ATLAS.ti و همچنین اعتبار نتایج از روش دلفی استفاده شد.با کاربست این روش که فرایندی دارای چهار مرحله و شش‌گام است، در مرحله اول، پنج سازه «خداآگاهی»، «خودآگاهی»، «رشد‌یافتگی»، «پذیرندگی» و «سلامت روانی» از متون اسلامی استخراج و مفهوم‌پردازی شد، و سپس شبکه‌های ارتباطی میان آنها به صورت مدل‌‌های احتمالی بسط و توسعه یافت. در مرحله دوم به شکل یک مدل ساختاری، با میانجی‌گریِ «خودآگاهی» و «رشدیافتگی» و تعدیل‌کنندگیِ «پذیرندگی» صورت‌بندی شد. در مرحله سوم مدل، اعتباریابی و در نهایت در مرحله چهارم تبیین و تفسیر گردید. اجرای موفق این روش در عالی‌ترین سطح مدل‌یابی‌ پیچیده، نشانگر کارآیی آن بود. گزارش دقیق همه گام‌ها و اعتبارسنجی نتایج بر اساس معیارهای اعتبارشناختی فهم صحیح از متون اسلامی و سنجه‌های اعتبار ساختار مدل و نیز روش‌های اعتباریابی کیفی، نشانگر قابلیت اعتماد و داوری، و نیز روایی و اعتبار پژوهش بود. در نتیجه، این روش می‌تواند در پژوهش‌های پیچیده مدل‌یابی مفهومی از متون اسلامی به کار رود و بر نتیجه‌بخشی پژوهش‌های علوم انسانی اسلامی، از جمله روان‌شناسی بیافزاید.