فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

ژوهش حاضر با هدف تدوین و اعتباریابی الگوی فرایندی رشد شغلی دانش‌آموزان انجام شد. روش پژوهش، کیفی بود که از دو روش تحلیل مضمون و نظریۀ زمینه‌ای استفاده شد. جمعیت مورد مطالعه، شامل دو گروه بودند: 1) اسناد، شامل متون تخصصی (کتب و مقالات) منتشرشده مرتبط با حوزۀ مشاورۀ شغلی و مشاورۀ مدرسه در بازۀ زمانی 10 سال اخیر (از سال 1390 تا 1400)؛ 2) متخصصان و کارشناسان حوزۀ مشاورۀ مدرسه و مشاورۀ شغلی که شامل دو گروه بودند: الف) اساتید دانشگاه‌ها و صاحب‌نظران؛ ب) کارشناسان هسته‌های مشاوره و مشاوران مدارس. در بخش اسناد مکتوب، با بهره‌گیری از روش نمونه‌گیری هدفمند و در نظر داشتن معیارهای ورود، 7 کتاب و 14 مقاله مرتبط در حوزه رشد شغلی دانش‌آموزان مورد استفاده قرار گرفتند. همچنین با استفاده از روش نمونه‌گیری هدفمند ملاکی، 21 نفر (9 متخصص در حوزۀ مشاورۀ شغلی و مدرسه و 12 نفر از مشاوران مدارس) جهت شرکت در پژوهش انتخاب شدند. روش‌های گردآوری داده‌ها، شامل مطالعات کتابخانه‌ای و مصاحبۀ نیمه‌ساختاریافته بود. متون تخصصی، با روش تحلیل مضمون 6 مرحله‌ای براون و کلارک؛ و داده‌های حاصل از مصاحبه، با بهره‌گیری از روش تحلیل مقایسه مداوم استراوس و کوربین در سه مرحله کدگذاری باز، محوری و گزینشی، مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. در گام اول مضامین متون تخصصی (227 مقولۀ فرعی و 32 مقولۀ اصلی)، و در گام دوم، مضامین مصاحبه با مشارکت‌کنندگان (227 کد محوری و 439 کد باز)، تحلیل و استخراج شد. در گام سوم، 666 مقولۀ فرعی و 82 مقولۀ اصلی حاصل با یکدیگر ادغام و ترکیب شدند. مضامین هسته‌ای حاصله عبارت بودند از: «تعیین‌کننده‌های فردی»؛ «تعیین‌کننده‌های محیطی بلافصل»؛ «تعیین‌کنندگی نظام‌های کلان ملّی و فراملّی»؛ «تدارک بسترهای اکتشافی؛ آماده‌سازی و طراحی زندگی؛ ایفای نقش نظام‌های خانواده­ مدرسه؛ و اقدامات ملّی» و «پیامدهای فردی و غیر فردی» که محورهای اصلی الگو، به ترتیب شرایط علّی، زمینه‌ای، مداخله‌گر، راهبردها و پیامدها) را تشکیل دادند. در نتیجه می‌توان گفت رشد شغلی، فرایندی است که می‌بایست از ابتدای دورۀ دانش‌آموزی مورد توجه قرار گیرد و به عنوان بخشی از برنامۀ جامع راهنمایی مدرسه و رشد یکپارچه و همه‌جانبه قلمداد شود.