فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

سیاست‌های مدیریت آب نقش اساسی در کاهش بحران‌های اقتصادی ایفا می‌کنند، زیرا با بهینه‌سازی و بهره‌برداری از منابع محدود آب، امکان افزایش تولید، بهبود معیشت و ثبات اقتصادی جوامع روستایی فراهم می‌شود. لذا، این تحقیق باهدف ارزیابی اثرات سیاست‌های مدیریت آب کشاورزی بر کاهش بحران‌های اقتصادی در سکونتگاه‌های پیراشهری تدوین گردید. روش تحقیق حاضر بر روش آمیخته استوار و از نظر هدف کاربردی و از حیث ماهیت و روش توصیفی-تحلیلی است. برای گردآوری داده‌ها از مطالعات کتابخانه‌ای و میدانی استفاده شد. قلمرو مکانی، سکونتگاه‌های پیراشهری شهرستان چهاربرج است. در بخش کیفی، با انجام ۲۴ مصاحبه نیمه‌ساختاریافته با مسئولان شهرستانی، کارشناسان منابع آب و کشاورزی، دهیاران، اعضای شورای اسلامی و میراب‌ها، سیاست‌های مدیریت آب کشاورزی و پیامدهای آن شناسایی و تحلیل شد. در بخش کمی نیز برای تحلیل بحران‌های اقتصادی، ۱۷۲ کشاورز فعال به‌عنوان نمونه آماری با فرمول کوکران و روش تصادفی ساده انتخاب و برای تجزیه‌وتحلیل داده‌ها و اطلاعات از نظریه‌پردازی زمینه‌ای، آزمون تی تک نمونه‌ای و تکنیک SAW استفاده شد. نتایج نشان داد، بحران‌های اقتصادی ناشی از تعامل عوامل علّی و زمینه‌ای همچون خشکسالی‌های مکرر، کاهش منابع آب سطحی و زیرزمینی، فرسودگی زیرساخت‌های انتقال آب و ضعف حکمرانی محلی است. تحلیل‌های کیفی و کمی، ۱۲ سیاست کلیدی شامل؛ ترکیب شیوه‌های سنتی و نوین آبیاری، تکمیل کانال‌ها، اجرای طرح لوله‌گذاری، اصلاح الگوی کشت، تقویت نقش نهادهای محلی و حمایت مالی دولت را شناسایی کرد. اجرای مؤثر این سیاست‌ها موجب افزایش بهره‌وری منابع، کاهش مهاجرت، ارتقای درآمد و امنیت غذایی، کاهش فقر و تقویت تاب‌آوری اقتصادی و اجتماعی سکونتگاه‌ها می‌شود. ضمناً، روستاهای خزینه انبار قدیم و قپچاق نیز در رتبه‌های اول و دوم از نظر تأثیرگذاری سیاست‌ها مدیریت آب در کاهش بحران‌های اقتصادی قرار دارند.