تبیین عوامل مؤثر بر کارآفرینی و اشتغال‌زایی در نواحی پیراشهری ساری‌ (مورد مطالعه: بازار روستاهای ساری)

نویسندگان

1 استادیار گروه علوم اجتماعی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

2 دکتری گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

3 دانشیار، گروه معماری و شهرسازی، واحد شیراز، دانشگاه آزاد اسلامی، شیراز، ایران.

doi
10.22034/jpusd.2026.558587.1381
چکیده

صنایع‌دستی و گردشگری در روستاهای شهر ساری، اهمیت ویژه‌ای در ایجاد فرصت‌های کارآفرینی و اشتغال‌زایی دارند. این پژوهش با تکیه‌بر ظرفیت‌ها و چالش‌ها، به تبیین عوامل مؤثر بر کارآفرینی و اشتغال‌زایی در نواحی پیراشهری ساری و در بازار روستاهای ساری می‌پردازد. این مطالعه از نوع توصیفی-همبستگی با رویکردی کمی است. جامعه آماری شامل کلیه گردشگران داخلی و خارجی بوده که به بازارهای صنایع‌دستی و جاذبه‌های گردشگری روستاهای ساری مراجعه کرده­اند و درمجموع ۴۷۵ نفر به‌عنوان نمونه انتخاب شدند. ابزار گردآوری اطلاعات، پرسشنامه بود. داده‌ها با نرم‌افزار SPSS و با آزمون پیرسون و مدل‌سازی تحلیل مسیر مورد تحلیل قرار گرفتند. یافته‌ها نشان داد که میان توسعه صنایع‌دستی و گردشگری و میزان کارآفرینی و اشتغال‌زایی در نواحی پیراشهری ساری رابطه‌ای مثبت و معنادار وجود دارد. نتایج آزمون پیرسون ضریب همبستگی 0.72 را نشان داد که حکایت از تأثیر قابل‌توجه این دو حوزه بر یکدیگر دارد. پنج مؤلفه اصلی شامل دسترسی به بازار و بازاریابی، آموزش و توانمندسازی هنرمندان، تبلیغات و معرفی جاذبه‌ها، تنوع محصولات صنایع‌دستی و کیفیت و نوآوری در تولید درمجموع توانستند 66 درصد از تغییرات کارآفرینی و اشتغال‌زایی را تبیین کنند. نتایج نشان داد از میان مؤلفه‌های موردبررسی، دسترسی به بازار و بازاریابی بیشترین تأثیر را داشته و آموزش و تبلیغات مؤثر نیز نقش تعیین‌کننده‌ای در افزایش فرصت‌های شغلی و رشد کارآفرینی در منطقه داشته‌اند. درنتیجه تقویت این مؤلفه‌ها می‌توانند زمینه‌ساز رونق پایدار اشتغال و کارآفرینی در روستاهای ساری باشند.