اثربخشی خانواده‌درمانی مذهبی با رویکرد اسلامی بر کارآمدی خانواده، رضایت زناشویی و شاخص‌های غنی‌سازی ارتباط والدین دارای فرزند نوجوان

نویسندگان

1 استادیار گروه مطالعات خانواده، پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، قم. ایران.

doi
10.30487/jcp.2023.354251.1459
چکیده

مذهب به‌عنوان یک سازة روان‌شناختی مهم و تأثیرگذار در فرایند خانواده‌درمانی محسوب می‌شود و هنوز مداخلات خانواده‌درمانی مبتنی بر مذهب از الگوی منسجمی برخوردار نیست، ازاین‌رو پژوهش حاضر با هدف تدوین و اثربخشی خانواده‌درمانی مذهبی بر کارآمدی خانواده‌، رضایت زناشویی و شاخص‌های غنی‌سازی ارتباط والدین دارای فرزند نوجوان انجام شد. روش پژوهش ترکیبی از نوع راهبرد متوالی است. در بخش کیفی خانواده‌درمانی مذهبی با استفاده از روش تحلیل مضامین تدوین و اعتباریابی شد و در بخش کمّی با استفاده از روش نیمه‌تجربی با طرح خط پایه همراه گروه کنترل اثربخشی خانواده‌درمانی مذهبی بر متغیرهای وابسته پژوهش انجام شد. جامعة آماری پژوهش خانواده‌های دارای فرزند نوجوان بودند که با روش نمونه‌گیری در دسترس تعداد 24 والد که معیارهای پژوهش را داشتند با اعلام موافقت خویش به‌صورت تصادفی در دو گروه کنترل و آزمایش قرار گرفتند. ابزارهای پژوهش شامل کارآمدی خانواده،‌ رضایت زناشویی و شاخص‌های غنی‌سازی ارتباط بود. داده‌های پژوهش با استفاده از آزمون تحلیل واریانس با اندازه‌گیری مکرر در چهار مرحله ارزیابی شد و نتایج حاکی از تأثیر معنادار (05/0p<) خانواده‌درمانی مذهبی بر متغیرهای کارآمدی خانواده با ضریب تأثیر 20%،‌ رضایت زناشویی 83% و شاخص‌های غنی‌سازی ارتباط 73% در گروه آزمایش بود. نتایج نشان داد این برنامه با استفاده از مهارت‌های مذهبی مانند اصلاح ادراک از خداوند و معنابخشی الهی به روابط توانسته است بر مداخلات مهرورزی، گفت‌وگوی خوب و رعایت حقوق همدیگر نقش ایفا کند. نتایج این پژوهش می‌تواند برای خانواده‌درمانگران برا استفاده از این الگو مفید باشد.