بررسی نگرش‌های مادران ایرانی نسبت به ابراز هیجانات منفی کودکان

نویسندگان

1 استادیار، گروه مشاوره، دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران

2 کارشناسی ارشد، گروه مشاوره، دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران .

doi
10.30487/jcp.2023.328105.1385
چکیده

در فرهنگ‌های مختلف، نگرش‌های متفاوتی در خصوص شیوه ابراز هیجانات وجود دارد. ازآنجاکه در فرهنگ ایرانی تاکنون به بررسی این نگرش‌ها پرداخته نشده است، هدف پژوهش حاضر، بررسی نگرش‌های مادران ایرانی نسبت به ابراز هیجانات منفی کودکان است. داده‌ها، با روش کیفی از نوع پدیدارشناسی جمع‌آوری شدند. جامعه موردپژوهش، کلیه مادران دارای فرزند 6-3 ساله بودند که کودکشان، سال 1397 در خانه کودک سلاله حضوراشتند. روش نمونه‌گیری در دسترس و هدفمند بود و پژوهشگر به مصاحبه با 10 مادر که حداقل دارای یک فرزند 3-6 ساله بودند و به مشاهده تعامل 23 مادر و کودک در همان گروه‌ سنی پرداخت. روش جمع‌آوری اطلاعات، مصاحبه‌ نیمه ساختاریافته و مشاهده بود و تجزیه‌وتحلیل داده‌ها با روش کلایزی انجام شد. یافته‌ها نشان داد، نگرش‌های مادران، شامل نگرش‌های حمایتی، حمایتی با نگرش درونی سازی نشده خفیف و یا افراطی، نگرش مبتنی بر پذیرش مشروط به نوع هیجان و جنسیت و همچنین نگرش‌های غیر حمایتی مادران متمرکز بر نیاز خود و یا متمرکز بر نیاز کودک است. با توجه به نتایج، به نظر می‌رسد، نگرش‌های مادران نسبت به ابراز هیجانات منفی کودکان یک پیوستار است و تنها دو قاعده مراقبت از خود و دیگران به‌عنوان شیوه اجتماعی سازی هیجانی کودکان وجود ندارد، بلکه ممکن است این قواعد گاه به‌صورت افراطی بروز کند و درنتیجه افراط در این قاعده‌ها، مادر چنین بی اندیشد که کودک به جهت مراقبت از خود، دیگران و یا خانواده، باید از ابراز هیجانات منفی خودداری کند. با توجه به یافته‌ها می‌توان برنامه‌هایی برای آموزش فرزندپروری‌هیجانی به والدین تدوین کرد.