دو روایت سقراط از عشق؛ تقابل عشق زمینی و عشق الهی
نویسندگان
1 دانشیار، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، تهران، ایران.
doi
10.30487/jcp.2023.185956چکیده
پاسخ این پرسش اهمیت فراوانی دارد که عشق زمینی چه ارتباطی با عشق الهی دارد؟ آیا اصلاً میتوان به خدا عشق ورزید؟ و اگر چنین چیزی امکانپذیر است، با عشق بشری به بشر دیگر (عشق زمینی) چه تفاوتی دارد؟ دیدگاه صاحبنظران معاصر در روانشناسی برکدام جنبه از عشق متمرکز است؟ نگارنده مقاله ضمن بررسی نگاه برخی از صاحبنظران روانشناسی به عشق به شرح دیدگاه سقراط دربارة عشق با دو روایت به مفهوم «عشق زمینی» و «عشق الهی» میپردازد. تحلیل دو خطابه نشان میدهد، عشق در ذهنیت عمومی همان عشق زمینی است با تکیه بر این مفهوم همه یا اغلب مردم خود را بینیاز از تعریف عشق میدانند، اما تحلیل سقراط از دو خطابه مخالف یکدیگر است در یکی غیر عاشق بر عاشق برتری داده شده و در دیگری عاشق بر غیر عاشق. عشق در یک گفتار نکوهش شده و در دیگری ستایش. از این تقابل میتوان چنین نتیجه گرفت که در عشق زمینی شهوت و هوسرانی و برآوردن نیاز جسمانی است ولی در عشق خدایی شوق کشف حقیقت و رسیدن به آن است. در عشق زمینی عاشق در پی حقیقت نیست و خواهان تملک معشوق است. اما در عشق خدایی، ستایش و بندگی کردن و قربانی دادن برابر معشوق است.
