شناسایی و اعتباریابی ویژگیهای روان‏شناختی معلم اثربخش پایه اول دوره ابتدایی ایران: پژوهش ترکیبی

نویسندگان

1 دانشیار، گروه علوم تربیتی، دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی، تهران، ایران.

2 استاد گروه روانشناسی تربیتی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران

3 دانشجو دکتری، روانشناسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه علوم تحقیقات،تهران،ایران.

doi
10.30487/jcp.2023.345139.1427
چکیده

هدف پژوهش حاضر شناسایی و اعتباریابی ویژگی‌های روان‌شناختی معلم‌اثربخش پایۀ اول دورۀ ابتدایی بود. روش پژوهش حاضر به صورت ترکیبی بود. در بخش کیفی 12 نفر از صاحب‌نظران و خبرگان موضوع مورد پژوهش با استفاده از نمونه‌گیری هدفمند و زنجیره‌ای انتخاب و مصاحبه با آنها انجام شد. در بخش کمّی نیز با استفاده از ساخت پرسش‌نامه به جمع‌آوری داده‌ها پرداخته شد. در بخش کمّی 233 نفر از معلمان پایۀ اول دورۀ ابتدایی به عنوان نمونه مورد ارزیابی قرار گرفت. برای تحلیل داده‌ها از نرم‌افزار PLS استفاده شد. با تحلیل داده‌های کیفی جمع‌آوری‌شده هشت ویژگی روان‌شناختی برای معلم‌اثربخش تعیین شد که اعتباریابی آنها در بخش کمّی انجام گرفت، ضریب آلفای کرونباخ و پایایی ترکیبی هر هشت ویژگی روان‌شناختی بالای 70/0 بود و معیار روایی همگرا نیز برای هر هشت ویژگی روان‌شناختی بالای 50/0 بود که نشان از همبستگی سازه معلم‌اثربخش با ویژگی‌های روان‌شناختی خود است. این ویژگی‌های روان‌شناختی عبارت بودند از: اخلاق، انضباط، توانمندی روان‌شناختی، خلاقیت، رفتار در کلاس، سلامت روان، مهارت بیانی و نحوۀ تعامل. بنابراین می‌توان این‌گونه بیان داشت که هشت ویژگی روان‌شناختی معلم‌اثربخش برای معلمان پایۀ اول دورۀ ابتدایی وجود دارد که این ویژگی‌های روان‌شناختی برای اثربخشی معلمان نیاز است.