تحلیل سرمایه اجتماعی و شناسایی کنشگران کلیدی در راستای مدیریت مشارکتی روستاهای پیرامون شهر شلمزار
نویسندگان
1 استاد، گروه احیاء مناطق خشک و کوهستانی، دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران، کرج، ایران
2 استادیار پژوهشی مؤسسه کسبوکار اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
3 استادیار گروه حکمرانی امور زیربنایی، دانشکدۀ حکمرانی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
4 دانشجوی دکترا گروه مدیریت دولتی، پردیس بینالمللی کیش، دانشگاه تهران، کیش، ایران.
5 دانشجوی دکترا گروه محیطزیست طبیعی، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران.
doi
10.22034/jpusd.2025.515095.1337چکیده
سکونتگاههای روستایی پیرامون شهری بهدلیل موقعیت خاص جغرافیایی و تأثیرپذیری از شهرهای مجاور، با چالشهایی چون دگرگونی ساختارهای اجتماعی، کاهش مشارکت محلی و تضعیف سرمایه اجتماعی مواجه هستند. هدف از این پژوهش، تحلیل ساختار سرمایه اجتماعی و شناسایی کنشگران کلیدی در راستای بهبود مدیریت مشارکتی در سه روستای دهکهنه، گلسفید و سورک در مجاورت شهر شلمزار، مرکز شهرستان کیار استان چهارمحال و بختیاری است که تحت پوشش طرح آبادانی و پیشرفت منظومههای روستایی قرار دارند. روش تحقیق مبتنی بر تحلیل شبکه اجتماعی با تمرکز بر دو بُعد اعتماد و مشارکت بوده و دادهها با استفاده از پرسشنامه و تحلیل در نرمافزار UCINET 6 بررسیشدهاند. جامعه آماری شامل ۶۵ نفر از اعضای کانونهای توسعه روستایی بود که به روش تمام شماری انتخاب شدند. نتایج نشان داد که روستاهای دهکهنه و سورک بهدلیل تراکم و دوسویگی بالای روابط اجتماعی، از ساختاری منسجمتر برای توسعه مشارکتی برخوردارند؛ در حالیکه روستای گلسفید با سطح پایینتری از شاخصهای شبکه، ظرفیت محدودتری دارد. همچنین، کنشگران با مرکزیت بینابینی بالا بهعنوان گرههای کلیدی ارتباطی در تسهیل جریان اطلاعات و هماهنگی شبکه نقش مؤثری ایفا میکنند. این یافتهها بر نقش محوری سرمایه اجتماعی در تقویت مدیریت مشارکتی و توسعه پایدار مناطق روستایی پیرامون شهرها تأکیددارند.
