بازشناسی مفهوم غیرت در نگرش دانشجویان

نویسندگان

1 استاد گروه روا‌ن‌شناسی، دانشکدۀ روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

2 استادیار گروه روا‌ن‌شناسی، دانشکدۀ روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

doi
10.30487/jcp.2023.309682.1327
چکیده

در این پژوهش مفهوم‌شناسی انواع غیرت از نظر دانشجویان بررسی شد. پژوهش حاضر از نوع توصیفی­ تحلیلی است. جامعۀ آماری این پژوهش تمام دانشجویان دانشکده‌های دانشگاه تهران‌اند که از میان آن‌ها 600 نفر به روش نمونه‌گیری در دسترس انتخاب شدند. ابزار این پژوهش، پرسش‌نامۀ محقق‌ساخته است. برای تحلیل و تجزیه داده‌ها از هم‌بستگی و رگرسیون گام به گام استفاده شد. نتایج نشان داده است که الف) شنیدن کلمۀ غیرت، احساسات متفاوتی را اعم از مثبت و منفی در افراد ایجاد می‌کرد؛ ب) تداعی‌های افراد به هنگام شنیدن کلمۀ غیرت، بسیار متفاوت بود؛ ج) انواع غیرت برای دانشجویان اهمیتی متفاوت داشت و ترتیب آن عبارت بود از: خانوادگی، ناموسی، فرهنگی، دینی و قومیتی؛ د) نزدیک به سه چهارم افراد، بر این باور بودند که غیرت ارتباطی با جنسیت ندارد؛ ه‍) بیش از نیمی از دانشجویان اظهار داشتند که عده‌ای غیرت را با حسادت اشتباه می‌گیرند؛ و) ارزیابی افراد از میزان غیرت‌مندی خودشان بیشتر از ارزیابی آن‌ها از میزان غیرت‌مندی ایرانیان بود؛ ز) در پاسخ به این سؤال که آیا فرضاً حاضرید با کسی ازدواج کنید که صراحتاً اعلام کرده، همسری بی‌غیرت می‌خواهد، نزدیک به 73 درصد پاسخ منفی، نزدیک به 17 درصد موافقت مشروط و فقط 5/3 درصد پاسخ مثبت دادند؛ ح) در پیش‌بینی عوامل مؤثر در ارزیابی میزان غیرت‌مندی افراد توسط خودشان، عوامل متعددی مؤثر بودند و درمجموع، حدود 50 درصد واریانس این متغیر را تبیین می‌کردند که سهم غیرت ناموسی با 35 درصد از همه بیشتر بود؛ ط) غیرت در زبان فارسی به دو معنی به‌کار رفته است: رشک و حسادت و نیز دفاع از عرض و ناموس و آنچه برای فرد ارزشمند است، که معنای دوم متأثر از فرهنگ اسلامی است، به‌علاوه غیرت دارای بُعد اجتماعی نیز هست. به این معنا که انسان غیور نه‌تنها از ناموس خود محافظت می‌کند، بلکه حفظ ناموس دیگران را نیز وظیفۀ خود می‌داند. مقایسۀ غیرت با این دو کارکرد با معادل آن در زبان انگلیسی ­ یعنی حسادت جنسی ­ نشان می‌دهد که میان این دو مفهوم، تفاوتی عمیق و اساسی وجود دارد؛ درنهایت اینکه حفظ تعادل در موضوع غیرت‌ورزی ناموسی بسیار مهم بوده و توصیه شده است.