سیاست‌های تشویقی شهرداری‌ها برای توسعه پروژه‌های معماری سبز (مورد مطالعه: مناطق پیراشهری رشت)

نویسندگان

1 گروه آموزشی علوم انسانی، دانشکده علوم انسانی و هنر، دانشگاه ملی مهارت، تهران، ایران.

2 گروه مدیریت اجرایی، مدیریت و علوم انسانی، سازمان شهرداری، رشت، ایران.

3 گروه آموزشی معماری و شهرسازی، دانشکده مهندسی عمران و معماری، دانشگاه ملی مهارت، تهران، ایران.

doi
10.22034/jpusd.2025.531725.1350
چکیده

پژوهش حاضر باهدف بررسی سیاست­های تشویقی شهرداری برای توسعه پروژه­های معماری سبز در مناطق پیراشهری رشت انجام‌شده است، ازاین‌رو، ازنظر هدف کاربردی و با رویکرد کمی و کیفی، دارای ماهیت تحلیلی و اکتشافی است. به‌منظور تجزیه‌وتحلیل اطلاعات از نرم­افزار SPSS و روش تئوری زمینه­ای استفاده شد. جامعه آماری نیز شامل؛ معماران و طراحان در پروژه­های ساختمانی شهرستان رشت (بخش کمی)، دانش­آموختگان رشته جغرافیا و برنامه­ریزی شهری و روستایی و کارشناسان و متخصصان در حوزه معماری و جغرافیای روستایی و شهری (بخش کیفی) محسوب شدند. به‌منظور بررسی حجم نمونه معماران و طراحان از نمونه­گیری در دسترس استفاده شد، که درنهایت تعداد 100 نفر انتخاب شدند. سپس به‌منظور  حجم نمونه در بخش کیفی پژوهش، از نمونه­گیری هدفمند استفاده شد. در این راستا، تعداد 21  نفر مشخص شد. نتایج نشان داد، بررسی وضعیت سیاست­های تشویقی در پروژه­های معماری سبز  با مقدار میانگین کمتر از حد متوسط عدد (3)، در مناطق پیراشهری رشت نامطلوب است و بر اساس نتایج آزمون همبستگی پیرسون، سیاست‌های تشویقی شهرداری رشت در حوزه معماری سبز نتوانسته‌اند تأثیر معناداری بر بهبود شاخص‌های پایداری در ساخت‌وسازها داشته باشند. سپس به‌منظور بررسی ناکامی سیاست­های تشویقی از سوی شهرداری در پروژه­های معماری سبز از روش تئوری زمینه­ای استفاده شد، نتایج نشان داد، ضعف در طراحی مشوق­ها، چالش­های اجرایی و نظارتی، مشکلات حاکمیتی به‌عنوان عوامل علی، مقولات: ضعف اراده سیاسی، سلسله‌مراتب تصمیم­گیری، چالش­های فنی و اقلیمی به‌عنوان عوامل زمینه­ای، مقولات: فرایند­های ناکارآمد، ضعف در حکمروایی شهری، به‌عنوان عوامل مداخله­گر در ناکامی سیاست­های تشویقی از سوی شهرداری در پروژه­های معماری سبز در مناطق پیراشهری رشت مؤثر هستند. سپس مقولات: بازمهندسی نظام مشوق­ها، اصلاح ساختار حکمروایی، تقویت اراده سیاسی و نظام پایش و ارزیابی، به‌عنوان راهبردهای مؤثر استخراج شد که پیامد­های کالبدی-محیطی، اقتصادی-اجتماعی، نهادی-مدیریتی و سیاسی-حقوقی را برای مناطق پیراشهری سلیمانداراب، پاسکیاب، نخودچر و عینک به همراه دارد.