تدوین و اعتباریابی پرسشنامه دیدگاه اخلاقی

نویسندگان

1 دانش‌آموختۀ سطح سه تخصصی اخلاق حوزۀ علمیه قم، دانشجوی دکتری روان‌شناسی دانشگاه سمنان، سمنان، ایران

2 استادیار گروه تربیت پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، قم، ایران.

doi
10.30487/jcp.2023.325683.1378
چکیده

دیدگاه اخلاقی فرد در نحوۀ مواجهه با مسائل روزمره و همچنین نحوۀ استدلال اخلاقی او نقش بسزایی دارد. در جهت ارزیابی دیدگاه اخلاقی افراد، تدوین پرسش‌نامه ضروری بود. هدف این پژوهش تدوین پرسش‌نامۀ دیدگاه اخلاقی و هنجاریابی آن بود. روش این پژوهش ترکیبی از کیفی (توصیفی­ تحلیلی) و کمی (میدانی) بود. ابتدا مهم‌ترین دیدگاه‌های اخلاقی جمع‌آوری و تعریف شد و روایی محتوایی مؤلفه‌ها، توسط کارشناسان تأیید شد. در ادامه گویه‌هایی برای هر یک از دیدگاه‌های اخلاقی طراحی شد. سپس کارشناسان روایی محتوایی گویه‌ها را ارزیابی کردند. آن گویه‌هایی که تأیید شدند، در یک پرسش‌نامۀ اولیه ادغام شدند. پرسش‌نامۀ اولیه 312 شرکت‌کننده که از میان معلمان، دانشجویان و طلاب به‌صورت دردسترس در قم و تهران انتخاب شده بودند، اجرا شد. در تحلیل یافته‌ها از هم‌بستگی پیرسون، تحلیل عاملی تأییدی، ضریب آلفای کرونباخ و نرم‌افزارهای اس.پی.اس.اس. نسخۀ 24 و لیزرل نسخۀ 1/8 استفاده شد. نتایج نشان داد پرسش‌نامۀ دیدگاه اخلاقی شامل 11 مؤلفه و 55 گویه در طیف لیکرت پنج تایی است. روایی سازه به روش تحلیل عاملی تأییدی بررسی شد که مطلوب بود، همچنین پایایی مؤلفه‌ها با روش آلفای کرونباخ 622/0 تا 752/0 بود. پرسش‌نامه دیدگاه اخلاقی روایی و پایایی قابل‌قبولی دارد و می‌تواند گام مؤثری در ارزیابی دیدگاه اخلاقی افراد و توسعۀ پژوهش‌ها در این حیطه باشد.