فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

پژوهش حاضر با هدف کشف موقعیت‌های استرس‌زا از منظر قرآن و سپس ساخت و اعتباریابی پرسش‌نامۀ اولیۀ آن در میان دانشجویان و طلاب انجام شده است. برای رسیدن به این هدف از دو روش تحلیل محتوا و پیمایشی استفاده شد. در روش تحلیل محتوا تمام آیات قرآن کریم موردمطالعه قرار گرفت و آیاتی که موقعیت‌های استرس‌زا از آن‌ها قابل استخراج بود، شناسایی، یادداشت‌برداری و کدگذاری و درادامه با تحلیل و بررسی، در 28 موقعیت مختلف دسته‌بندی شدند. در بررسی میزان روایی محتوایی موقعیت‌های استرس‌زا از پنج کارشناس دینی­ روان‌شناسی نظرخواهی شد و 25 موقعیت کشف‌شده به‌دلیل برخورداری از روایی محتوایی لازم تأیید شدند. پس از بررسی روایی محتوایی موقعیت‌های استخراج‌شده و ملاحظۀ نکات کارشناسان، 108 گویه برای پرسش‌نامه طراحی شد. سپس گویه‌های ساخته‌شده در اختیار 11 کارشناس متخصص در زمینۀ روان‌شناسی و روان‌سنجی قرار گرفت تا دربارۀ درستی گویه‌ها اعمال نظر کنند. سپس پرسش‌نامۀ اولیه با 99 گویه (9 گویه از 108 گویه با نظر کارشناسان حذف شد) در دو مرحلۀ آزمایشی (با 31 شرکت‌کننده) و نهایی (با 284 شرکت‌کننده) اجرا شد. درنهایت پس از تحلیل عاملی به روش مؤلفه‌های اصلی و چرخش واریماکس، پرسش‌نامۀ 89 گویه‌ای با 5 عامل استخراج شد. عوامل عبارت‌اند از: موقعیت انسجام شخصیتی، موقعیت احترام و حفظ موقعیت، موقعیت جهت‌گیری‌های دینی­ عقیدتی، موقعیت امنیت و سلامتی، موقعیت نیازهای فیزیولوژیک. برای بررسی اعتبار از ضریب آلفای کرونباخ استفاده شد. آلفای کل مقیاس 977/0 به‌دست آمد و مشاهدۀ آلفای خرده‌مقیاس‌ها نیز نشان‌دهندۀ قابل قبول بودن همسانی درونی گویه‌ها در تمام عامل‌ها بودند. درمجموع نتایج به‌دست آمده نشان می‌دهد موقعیت‌های استخراج‌شده از آیات قرآن و پرسش‌نامۀ ساخته‌شده از اعتبار کافی برخوردار است.