تحلیل علمسنجی پیامدهای تغییر کاربری اراضی بر توسعه پایدار نواحی پیراشهری
نویسندگان
1 دانشیار گروه جغرافیای انسانی و آمایش، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
2 دانشجوی دکتری، گروه جغرافیای انسانی و آمایش، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
doi
10.22034/jpusd.2025.499923.1332چکیده
تغییر کاربری زمین مبنایی اساسی برای حمایت از پیشرفت اقتصادی جامعه بشری است و تغییرات درون آن بهشدت بر توسعه پایدار تأثیر میگذارد. این مطالعه باهدف تحلیل روند انتشار و انجام یک تحلیل علمسنجی از اثرات تغییر کاربری زمینبر توسعه پایدار مناطق پیراشهری انجام شد. پژوهشگران پرشماری در این زمینه مطالعات بنیادی انجام دادهاند. بااینحال، ارزیابی جامع از دستاوردهای تحقیقاتی آنها وجود ندارد. برای رفع این شکاف، این مطالعه به بررسی 509 مقاله جهانی منتشرشده به زبان انگلیسی بین سالهای 1997 تا 2024 در پایگاهداده اسکوپوس، به همراه 14 مقاله ایرانی منتشر شده بین سالهای 2014 تا 2024 میپردازد. نرمافزار VOSviewer برای تحلیل هم استناد، هم نویسندگی و همنویسی استفاده شد. شبکههای وقوع در پژوهشهای پیشین تغییر کاربری زمین روند زمانی انتشارات نشاندهنده تمرکز فزاینده بر این موضوع در جامعه دانشگاهی است. تجزیهوتحلیل توزیع خوشهای مؤسسات تحقیقاتی نشاندهنده شکلگیری شبکههای تحقیقاتی بین کشورهای توسعهیافته و درحالتوسعه است. کشورهای توسعهیافته در این شبکهها جایگاه مرکزی دارند، اما همکاری بین آنها برجسته نیست. یافتههای هم نویسندگی نشان داد که در بین کشورهای فعال، چین و ایالاتمتحده بیشترین تعداد انتشارات علمی رادارند. در مقیاس جهانی، یافتههای تجزیهوتحلیل همزمان، خوشههای چهارکلمهای را نشان داد که موضوعات پژوهشی نوظهوری مانند گسترش شهری، توسعه پایدار و کاربری زمین را نشان میدهد. تجسم جغرافیایی موضوعهای کلیدی در پژوهشهای مرتبط با ایران، گسترش شهری، کاربری زمین، تغییر کاربری اراضی و سنجشازدور را برجسته کرد. گرایشهای بینرشتهای نشاندهنده همگرایی بین جغرافیا، علوم اجتماعی، علوم زمین و علوم محیطی است.