مطالعۀ فرایند و ماهیت هویت‌یابی شغلی در نوجوانان دختر: یک مطالعۀ داده‌بنیاد

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری تخصصی رشته مشاوره، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

2 دانشیار، گروه مشاوره، دانشکدۀ روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران.

3 دانشیار، گروه روان‌شناسی وعلوم تربیتی، دانشکدۀ علوم انسانی، دانشگاه خاتم، تهران، ایران.

4 دانشیار، گروه سنجش و اندازه‌گیری، دانشکدۀ روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران.

doi
10.30487/jcp.2023.324964.1374
چکیده

پژوهش حاضر با هدف مطالعۀ فرایند و ماهیت هویت‌یابی شغلی نوجوانان دختر انجام شد. روش پژوهش پژوهش حاضر کیفی و داده‌بنیاد است. شرکت‌کنندگان پژوهش حاضر شامل نوجوانان دختر مقطع متوسطۀ مدارس شهر خرم‌آباد در سال تحصیلی 1399­1400 بودندکه از طریق نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شدند. اطلاعات به کمک مصاحبۀ نیمه‌ساختاریافته با بیست نفر از نوجوانان، جمع‌آوری و با روش تحلیل استراوس و کوربین، مقوله‌ها و طبقات اولیه استخراج و تحلیل شد. از تحلیل داده‌ها، سه مضمون اصلی: «کشف وجود»، «رشد خویشتن»، «فاکتورهای انتخاب شغل»، به‌دست آمد. با بررسی تجربیات و ارزیابی دیدگاه‌های نوجوانان، آموزش نوجوانان برای دستیابی دقیق‌تر به اهداف شغلی و تصمیم‌گیری آگاهانه ضروری به‌نظر می‌رسد. درک تجربه‌ها، باورها و نگرش‌های نوجوانان، به درک آگاهانه و جامعی از نیازها و خواسته‌های آن‌ها در زمینۀ هویت شغلی و خودشناسی و تصمیم‌گیری شغلی منجر می‌شود. کمک به خودشناسی و کشف خویشتن در پیدا کردن هویت شغلی و پیشگیری از آسیب‌های روانی و اجتماعی مؤثر به‌نظر می‌آید. از دیدگاه‌های نوجوانان این‌چنین برمی‌آید که تشویق و حمایت و آموزش‌های هدفمند خانواده نقش ‌انکارناپذیری در ایجاد هویت شغلی نوجوانان دارد که در این زمینه آگاه‌سازی والدین تأثیر فراوانی در شکل‌گیری هویت شغلی نوجوانان دارد و از سردرگمی در هویت شغلی پیشگیری می‌کند. مدرسه و آموزش‌های دورۀ ابتدایی و راهنمایی زمینه را برای کشف و جست‌وجو در باب شناسایی خویشتن و آشناسازی با مشاغل می‌تواند فراهم کند که مسیر شکوفایی و موفقیت در تصمیم گیری شغلی را برای نوجوان تسریع و هموار می‌کند.