تحلیلی بر تبیینهای اجتماعی انقلاب اسلامی ایران
نویسندگان
1 استادیار جامعه شناسی دانشگاه پیام نور استان تهران،تهران، ایران.
doi
10.22034/matin.2021.127528چکیده
با توجه به اهمیت انقلاب اسلامی ایران و غیرمنتظره بودن آن، نظریهپردازیهای متعددی در مورد این انقلاب انجامشده است. این مقاله، با توجه به تعدد این نظریات، در تلاش است تا پس از ارائه یک گونه شناسی از نظریههای انقلاب، شناسایی متغیرهای اجتماعی و تبیینهای اجتماعی انقلاب به معرفی و بررسی تبیینهای اجتماعی انقلاب اسلامی ایران بپردازد. با عنایت به اهداف فوق، این سطور، در پاسخ به سؤالات زیر، ساختاریافته است: 1. تبیین اجتماعی چیست؟ 2 . تبیینهای اجتماعی انقلاب و انقلاب اسلامی ایران کدامند؟ روش تحقیق مقاله حاضر، روش اسنادی، کتابخانهای و تاریخی است. بر اساس یافتههای این مقاله، تبیین اجتماعی تبیینی است که اساس آن را بر متغیرهای اجتماعی باشد. در مورد انقلاب اسلامی ایران، تبیینهای افرادی چون: جان فوران، یرواند آبراهامیان، تدا اسکاچ پل، فریده فرهی، احمد اشرف، همایون کاتوزیان، ابوالفضل دلاوری و احمد گل محمدی، بهعنوان تبیینهای اجتماعی انقلاب اسلامی ایران معرفیشدهاند. اهم متغیرهای اجتماعیای که تبیینهای اجتماعی انقلاب اسلامی ایران برای تبیین انقلاب به ما معرفی می کند، عبارتند از: نقش طبقات و اقشار مختلف در انقلاب؛ ائتلاف طبقاتی؛ ظهور اقشار و طبقات جدید بالأخص قشر متوسط و تحصیلکرده؛ وضعیت اقشار و طبقات سنتی؛ ساخت جامعه (تودهای - مدنی و سنتی - مدرن - درحال گذار)؛ هویت اجتماعی؛ رشد جمعیت، تغییر ترکیب جمعیت و پایگاه اجتماعی دولت و مخالفین.
