ارزیابی تحمل به خشکی ژنوتیپ‌های جو (Hordeum vulgare L.) با استفاده از خصوصیات فیزیولوژیکی و شاخص‌های تحمل به خشکی

doi
10.22092/spij.2017.110969
چکیده

منظور بررسی واکنش ژنوتیپ‌های جو به تنش خشکی در مرحله جوانه‌زنی و مراحل رویشی و زایشی، بیست ژنوتیپ و دو رقم زراعی جو در شرایط کنترل‌شده و در مزرعه در دو شرایط آبیاری نرمال و تنش رطوبتی مورد مقایسه قرار گرفتند. خصوصیات فیزیولوژیک، شاخص‌های مقاومت به خشکی و صفات مربوط به جوانه‌زنی ژنوتیپ‌ها در هر دو شرایط اندازه‌گیری شد. نتایج نشان داد که در شرایط کنترل‌شده با کاهش پتانسیل آب (از سطح شاهد تا 1/0 مگاپاسکال) کلیه صفات مربوط به جوانه‌زنی به طور معنی‌داری کاهش یافتند. بیشترین مقدار شاخص تنش جوانه‌زنی (GSI) متعلق به دو ژنوتیپ Lingnee131/3/4679/105//Yea168.4 و CWB117-77-5-9-5 و کمترین مقدار مربوط به ژنوتیپ‌های 168.4 Lignee 131/ArabiAbiad و CWB117 –77–9 –7// Antares / ky 63 – 1294 بود. همبستگی مثبت و معنی‌داری بین GSI و درصد جوانه‌زنی مشاهده شد. در مزرعه نیز اعمال تنش موجب کاهش معنی‌داری در سرعت رشد اولیه، محتوی آب نسبی برگ و آب نگهداری شده در برگ‌ها شد. براساس شاخص تحمل تنش (STI)، ژنوتیپ‌های Grivita/CWB117-5-9-5 و Wieselburger/Ahor 1303-61//Sis برتر بودند. شاخص تحمل خشکی همبستگی مثبت و معنی‌داری با عملکرد دانه در شرایط آبیاری نرمال و تنش، سرعت رشد اولیه و درصد جوانه‌زنی در شرایط تنش داشت، همبستگی آن با شاخص تنش جوانه‌زنی در سطح 5% نیز معنی‌دار و مثبت بود. با توجه به همبستگی بالای بین STI و عملکرد در هر دو شرایط، این شاخص به عنوان بهترین شاخص برای گزینش ژنوتیپ‌های مقاوم به خشکی شناخته شد