تبیین نقش فناوری اطلاعات در توسعه گردشگری کشاورزی فضاهای پیراشهری تهران
نویسندگان
1 دانش آموخته دکتری، گروه جغرافیای انسانی، دانشکده علوم جغرافیایی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران.
2 دانش آموخته دکتری، گروه جغرافیای انسانی، دانشکده علوم جغرافیایی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران.
3 دانشیار مدیریت جهانگردی، گروه صنایعدستی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران
doi
10.22034/jpusd.2025.533161.1351چکیده
گردشگری کشاورزی، بهعنوان یکی از اشکال نوین گردشگری، با تلفیق فعالیتهای کشاورزی و تجربههای طبیعتمحور، نقش مهمی در توسعه پایدار نواحی پیراشهری ایفا میکند. این پژوهش با هدف بررسی نقش فناوری اطلاعات و ارتباطات (ICT) در توسعه گردشگری کشاورزی در نواحی پیراشهری کلانشهر تهران، بهویژه شهرستان شهریار، انجام شده است. مطالعه حاضر تأثیرات این فناوری را بر عوامل محیطی، اقتصادی، نهادی، زیرساختی و فناورانه مورد تحلیل قرار داده است. روش پژوهش از نوع توصیفی-تحلیلی و کاربردی بوده و دادهها از طریق مطالعات اسنادی و توزیع پرسشنامه مبتنی بر طیف لیکرت جمعآوری شده است. جامعه آماری شامل 168 نفر از فعالان محلی، کارکنان اجرایی و بخش خصوصی بوده و دادهها با استفاده از آزمونهای ناپارامتریک (دوجملهای، کروسکال-والیس و فریدمن) و نرمافزارهای SPSS، Excel و ArcGIS تحلیل شدهاند. نتایج پژوهش نشان میدهد که فناوری اطلاعات با بهبود فرآیندهای بازاریابی، افزایش دسترسی به اطلاعات، ارتقای آموزش و بهینهسازی مدیریت منابع، تأثیر معناداری بر توسعه گردشگری کشاورزی دارد. شاخصهای «توسعه کسبوکارهای محلی»، «ایجاد فرصتهای شغلی» و «افزایش درآمد» بهترتیب بالاترین تأثیر را داشتهاند. با این حال، موانعی نظیر کمبود زیرساختهای دیجیتال، ناکافی بودن مهارتهای فنی در میان فعالان و هزینههای اولیه بالا، بهرهگیری کامل از ظرفیتهای فناوری اطلاعات را محدود کرده است. این پژوهش پیشنهاد میدهد که با سرمایهگذاری در توسعه زیرساختهای دیجیتال، ارائه برنامههای آموزشی هدفمند برای جوامع محلی و ارائه حمایتهای مالی، میتوان ظرفیتهای گردشگری کشاورزی را در نواحی پیراشهری تهران بهطور مؤثرتری بهرهبرداری کرد. این اقدامات میتوانند به رشد اقتصادی پایدار، حفاظت از محیطزیست و تقویت فرهنگ بومی کمک کنند و گردشگری کشاورزی را بهعنوان یک راهبرد کلیدی برای توسعه پایدار این مناطق تثبیت کنند.