فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

سرما یکی از مهم‌ترین تنش‌های غیرزنده است که رشد، تولید و عملکرد گندم را دربسیاری از نقاط ایران تحت تأثیر قرار می‌دهد. تولید ارقام متحمل به سرما یکی از راهکارهای مهم برای جلوگیری از کاهش خسارت سرما و افزایش عملکرد است. در سال 1384 آزمایشی در ایستگاه تحقیقات کشاورزی دیم مراغه با استفاده از طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار و بیست ژنوتیپ گندم نان در دو مرحله برای تعیین میزان تحمل به سرما انجام شد. ژنوتیپ‌ها به هنگام پنجه‌زنی در دو زمان مختلف از خاک بیرون آورده شدند و طوقه‌های آن‌ها در فریزر در معرض ده دمای زیر صفر (از 5- تا 23- درجه سانتی‌گراد) قرار گرفتند و LT50(دمای انجمادی که بر اثر آن 50 درصد بوته‌ها از بین می‌روند) برای هر ژنوتیپ تعیین شد. برای بررسی اثر زمان انجماد طوقه برتحمل به سرمای ژنوتیپ‌ها تجزیه نهایی بر اساس آزمایش کرت خرد شده در زمان بر پایه طرح بلوک‌های کامل تصادفی انجام شد. نتایج نشان داد که از نظر تحمل به سرما بین ژنوتیپ‌ها اختلاف معنی‌داری وجود دارد و ژنوتیپ‌های شماره 1، 3 و 15 با LT50 برابر 13- درجه سانتی‌گراد متحمل‌ترین ژنوتیپ‌ها و ژنوتیپ شماره 4 با LT50 برابر33/9- درجه سانتی‌گراد حساس‌ترین ژنوتیپ نسبت به سرما شناخته شدند. اثر زمان نمونه‌گیری نیز معنی‌دار بود به طوری که تحمل به سرمای ژنوتیپ‌ها در نمونه‌برداری اول نسبت به نمونه‌برداری دوم به دلیل فرایند خوگرفتگی و تکمیل دوره بهاره‌سازی بیشتر بود. با توجه به این که این آزمایش در محدوده ده دمای زیر صفر انجام شد، انتخاب ژنوتیپ‌های متحمل به سرما از دقت بالایی برخوردار بود و می‌توان از آن‌ها در برنامه‌های اصلاحی استفاده کرد