مبانی عملگرایانه اندیشه موعودگرایی در گفتمان سیاست خارجی امام خمینی(س)
نویسندگان
1 مدرس دانشگاه و دکتری علوم سیاسی دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.
2 دانشیار علوم سیاسی و روابط بینالملل دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.
doi
10.22034/matin.2020.126891چکیده
مقاله پیش رو به دنبال واکاوی مبانی عملگرایانه اندیشه موعودگرایی و مسیانیسم شیعی- اسلامی (مهدویت) در گفتمان سیاست خارجی امام خمینی است. بر این اساس پرسش اصلی این است که «اندیشه موعودگرایی به چه نحو و بر اساس چه مؤلفهها و روندهایی در گفتمان سیاست خارجی امام خمینی مفصلبندی شده و این خوشه نشانگانی چه تأثیراتی بر ساختار کلان سیاست خارجی ج.ا.ایران گذاشته است؟». در مقام پاسخ فرضیه مقدماتی بدینصورت طرح میشود: «گفتمان سیاست خارجی امام خمینی عموماً متوجه بعد عملگرایانه اندیشه موعودگرایی بوده و بر این بنیاد، در پرتو دوگانه مستضعف - مستکبر، سه سطح ایدئولوژیک (مبانی و منابع هویت پایه)، استراتژیک (حوزه سختافزار قدرت؛ امنیت و توسعه ملی) و دیپلماتیک (مبتنی بر تحقق منافع ملی) را برای سیاست خارجی ج.ا. ایران مفصلبندی مینماید». در این رویکرد که شاید بتوان از آن با عنوان واقعگرایی آرماننگر یادکرد، موعودگرایی شیعی یا همان ایده مهدویت در حدفاصل یک امر تاریخی و نص دینی و یک امر اجتماعی دیده میشود. چهارچوب نظری و روششناسی نوشتار استوار بر ترکیب نشانهشناسی مکتب اسکس و نظریه تحلیل گفتمان انتقادی نورمن فر کلاف است
