بررسی و شناخت بازتاب‌های فضایی حاصل از حاشیه‌نشینی در دهستان‌های شهرستان شهریار

نویسندگان

1 استاد گروه جغرافیای انسانی، دانشکده علوم جغرافیایی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران

2 دانشجوی دکتری گروه جغرافیای انسانی، دانشکده علوم جغرافیایی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران.

3 دانشیار گروه جغرافیای انسانی، دانشکده علوم جغرافیایی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران

doi
10.22034/jpusd.2025.499225.1331
چکیده

پژوهش حاضر با هدف بررسی و شناخت بازتاب‌های فضایی حاصل از حاشیه‌نشینی در دهستان‌های شهریار انجام شده است. از این رو، به لحاظ هدف، بنیانی که استنتاجات آن کاربردی است، و از لحاظ ماهیت دارای توصیفی-تحلیلی و اکتشافی است، و از نظر روش در گروه پژوهش کیفی و کمی است. برای تجزیه و تحلیل داده‌ها از روش تئوری زمینه-ای، و مدل‌های DEMATEL، FMmadani و نرم‌افزار SPSS استفاده شده است. بر اساس نتایج به دست آمده 49 مفهوم و 13 واحد معنایی (انزواطلبی، گسترش انحرافات و کجروی‌های اجتماعی، کمبود مشارکت و سرمایه اجتماعی، شغل‌های غیررسمی، عدالت و برابری کم، سطح نازل آموزش و پرورش، سیمای نامطلوب کلبدی-فضایی، ناآرامی‌های سیاسی، آسیب‌های امنیتی، افزایش بیکاری، آسیب‌های بهداشتی و نبود حکمروایی مطلوب، رانت زمین) شناسایی شد، سپس هر یک از واحد‌های معنایی در قالب مقولات: اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی، مدیریتی-سیاسی و کالبدی-فضایی قرار گرفته شد.در ادامه نیز هر یک از بازتاب‌های مطرح شده در قالب پرسشنامه منعکس شد و در میان جوامع محلی توزیع شد، بر اساس نتایج به دست آمده مشخص شد، میزان بازتاب‌های حاشیه‌نشینی در ابعاد (فرهنگی، اقتصادی، اجتماعی، مدیریتی –سیاسی و فضایی-کالبدی)، در دهستان‌های مورد مطالعه متوسط رو به زیاد ارزیابی شد؛ در نهایت بر اساس نتایج مدل فازی ممدانی، بازتاب‌های اقتصادی و مدیریتی-سیاسی در دهستان‌های جوقین، رزکان و فردوس در وضعیت زیاد و در دهستان-های قائم‌آباد، سعید آباد و مویز در حد متوسط است. همچنین نتایج نیز مبنی بر آن است، دهستان‌های بازتاب‌های اجتماعی-فرهنگی و فضایی-کالبدی در دهستان‌های جوقین، رزکان و فردوس بیشترین میزان را شامل شده‌اند.