شناسایی عوامل کلیدی موثر در عدم تحقق پذیری شاخص های توسعه انسانی در نواحی پیراشهری چابهار

نویسندگان

1 استادیار علوم اقتصادی دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.

doi
10.22034/jpusd.2025.490444.1325
چکیده

چابهار به عنوان دورازه توسعه شرق کشور دارای فرصت‌های اقتصادی متعددی است، ولی متاسفانه پایین‌ترین رتبه را در شاخص توسعه انسانی را داراست. بر این پژوهش حاضر با هدف شناسایی عوامل کلیدی موثر در عدم تحقق‌پذیری شاخص‌های توسعه انسانی در نواحی پیراشهری چابهار انجام شده است. از این رو، نظر هدف، کاربردی و دارای ماهیت تفسیری و تحلیلی و از لحاظ روش در گروه پژوهش کیفی-کمی قرار دارد. به منظور تجزیه و تحلیل اطلاعات از روش تئوری زمینه‌ای و مدل (F-ARAS)، استفاده شده است. نتایج نشان داد، مقولات (حاشیه‌شدن چابهار از توسعه، محدودیت در زیرساخت‌ها و عدم بهره‌گیری از پتانسیل‌ها و کشف استعدادها) به عنوان عوامل علی شناسایی شدند، که از بین آنها، حاشیه‌شدن چابهار از توسعه با مقدار وزن 421/0، بیشترین میزان اهمیت را شامل شد. سپس مقولات (عدم بهره‌گیری مطلوب از سرمایه اجتماعی، عدم تنوع‌بخشی اقتصادی و توزیع نامناسب امکانات پزشکی و بهداشتی) به عنوان عوامل زمینه‌ای شناسایی شدند، که از بین آنها عدم تنوع‌بخشی اقتصادی با مقدار وزن 419/0، بیشترین میزان اهمیت را شامل شد. در ادامه نیز مقولات مقوله (نبود حکمروایی خوب و رویکرد متمرکز در برنامه‌های توسعه) به عنوان عوامل مداخله‌گر شناسایی شدند، که از بین آنها، رویکرد متمرکز در برنامه‌های توسعه با وزن 425/0، بیشترین میزان اهمیت را شامل شده است. در نهایت، (پیوند صنعت با دانشگاه، توسعه آموزش و توسعه برنامه راهبردی و سرمایه‌گذاری)، به عنوان راهبردهای موثر در توسعه شاخص‌های انسانی در نواحی پیراشهری چابهار شناسایی شدند، که از بین آنها توسعه برنامه راهبردی با مقدار وزن 409/0، بیشترین میزان اهمیت را شامل شد.