حساب علی‌خان و مخدر بی حساب: روایتی دیگر از حیات و ممات علی‌خان ناظم العلوم

نویسندگان

1 پژوهشکده تاریخ علم، دانشگاه تهران

doi
10.22059/jihs.2026.410806.371875
چکیده

امیرحسین اصغری در مقاله‌ی «مرگ تاریخی علیخان ناظم‌العلوم و ریاضیات او» (شمارۀ ۲ سال ۴۴ (پاییز و زمستان ۱۴۰۴) مجلۀ فرهنگ و اندیشۀ ریاضی)، این چهرۀ علمی دورۀ قاجار را قربانی شرایط زمانه می‌داند که در نهایت به «مرگی خودخواسته» تن داده است. او حتی سرنوشت کتاب‌های درسی علیخان را غم‌بارتر از فرجام خود او می‌داند. یادداشت حاضر با به چالش کشیدن این روایت، دیدگاهی کاملاً متفاوت ارائه می‌دهد که علی‌خان ناظم‌العلوم را نباید صرفاً قربانی ساختار دانست؛ بلکه او فردی بود که علیرغم بهره‌مندی از فرصت‌های استثنایی به سبب موقعیت خانوادگی، عمر خود را بر سر سوء مصرف مواد مخدر گذاشت. با بازتعریف مرگ او بر اثر سوءمصرف مخدر، این نوشتار تلاشی است برای مواجهه غیر احساسی با مرگ او.