فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

تغییرات کاربری و پوشش زمین تحت تأثیر عوامل مختلفی در دهه‌های اخیر با شدت و گستردگی بی‌سابقه‌ای منجر به تخریب اکوسیستم‌ها به‌ویژه در نواحی پیراشهری شده است. هدف اصلی این پژوهش بررسی تغییرات کاربری اراضی پیراشهری زنجان با تأکید بر باغ شهرها در سه دهه اخیر بود. پژوهش حاضر ازنظر روش تحقیق، توصیفی–تحلیلی و از نوع تحقیقات کاربردی است که با تکیه‌بر تصاویر ماهواره‌ای لندست 5، 8 و 9 در بازه زمانی 30 ساله از سال 1372 تا 1402 می­باشد. برای طبقه‌بندی تصاویر ماهواره‌ای از روش طبقه‌بندی نظارت‌شده فازی استفاده‌شده است. نتایج نشان داد بیشترین رشد اراضی ساخته‌شده در فاصله سال­های 1382 تا 1392 با 1193 هکتار رخ‌داده و در سال‌های اخیر روند آن کندتر شده است. باغات ابتدا افزایش و سپس از سال 1392 کاهش‌یافته‌اند. هم­چنین، منابع آبی و اراضی کشاورزی پس از یک دوره افت، در سال 1402 بهبودیافته‌اند. در مقابل، مراتع یک‌روند مستمر کاهشی داشته است. این پژوهش بر اهمیت پایداری اراضی باغ شهرهای پیراشهری شهر زنجان تأکید دارد و لزوم استفاده از رویکردهای کارآفرینانه جهت پایداری در کشاورزی شهری پیشنهاد می‌کند. یافته‌ها نشان می‌دهد که سیاست‌گذاری و مدیریت دقیق کاربری اراضی باغ شهرها در پیرامون شهر زنجان می‌تواند از توسعه نامنظم جلوگیری کرده و تعادل فضایی ایجاد کند.