فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

سوءمصرف مواد و اعتیاد از مهم‌ترین مسائلی است که عوارض آن تهدیدی جدی برای جامعه محسوب می‌شود و درمان آن بدون توجه به عوامل مرتبط، زمینه‌ساز و تشدیدکنندۀ آن امکان‌پذیر نیست. هدف از پژوهش حاضر، مقایسۀ اثربخشی برنامۀ درمان اعتیاد دوازده‌قدم و درمان چندبعدی معنوی بر سلامت‌روانی و پای‌بندی مذهبی در افراد وابسته به مواد بود. روش پژوهش از نوع نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون ـ پس‌آزمون بوده است و از جامعۀ آماری افراد وابسته به مواد زندان فشافویۀ تهران در سال 1397، تعداد 30 نفر با استفاده از روش نمونه‌گیری در دسترس انتخاب و به‌صورت تصادفی در دو گروه 15 نفره درمان اعتیاد دوازده‌قدم و درمان چندبعدی معنوی جایگزین شدند. برای جمع‌آوری داده‌ها از پرسش‌نامه‌های سلامت عمومی و پای‌بندی مذهبی استفاده شد و داده‌ها با روش تحلیل کوواریانس چند‌متغیره و آزمون تی همبسته تحلیل شد. نتایج نشان داد که بین اثربخشی دو برنامۀ درمان چندبعدی معنوی و درمان دوازده‌قدم بر مؤلفه‌های سلامت روانی تفاوت معناداری وجود ندارد، اما بین دو درمان بر مؤلفه‌های پای‌بندی مذهبی تفاوت معناداری وجود دارد و باتوجه به میانگین، درمان چندبعدی معنوی نسبت‌به درمان دوازده‌قدم تأثیر بیشتری بر افزایش پای‌بندی و کاهش دوسوگرایی و ناپای‌بندی مذهبی دارد. بر‌اساس یافته‌ها می‌توان گفت هر دو درمان را می‌توان برای کاهش مشکلات سلامت روانی افراد وابسته به مواد استفاده کرد، اما درمان چندبعدی معنوی اثربخشی بیشتری بر پای‌بندی مذهبی افراد وابسته به مواد دارد.