الگوی خودمراقبتی منظم در صمیمیت زناشویی برخاسته از دیدگاه اسلامی
نویسندگان
1 استادیار گروه مطالعات خانواده، پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی
doi
10.30487/jcp.2021.274559.1238چکیده
هدف از پژوهش حاضر، تبیین الگوی خودمراقبتی منظم در صمیمیت زناشویی برخاسته از دیدگاه اسلامی است. بدین منظور با استفاده از نظریۀ دادهبنیاد، منابع اسلامی شامل آیات قرآن و روایات معصومین(ع) مطالعه شد. با جستوجوی کلیدواژههای مرتبط با موضوع و با کمک نرمافزارهای جستوجوگر از میان آیات قرآن و پنجاه منبع روایی اسلامی دادههای پژوهش گردآوری شد، سپس بهمنظور کشف و استخراج الگوی خودمراقبتی، دادهها در یک فرایند سه مرحلهای شامل کدگذاری باز اولیه و ثانویه و کدگذاری محوری رمزگشایی شد و در اختیار ده نفر از کارشناسان در حوزۀ دین و خانواده قرار گرفت و پس از تأیید و اصلاح مطابق با نظر آنها، با مطالعه و مرور مقولههای محوری، مقولۀ هستهای مدل کشف و ارتباط سایر مقولهها در بطن الگوی نظری مطابق با الگوی پارادایمی اشتراوس و کوربین با استفاده از کدگذاری گزینشی تعیین شد. یافتههای پژوهش نشان داد که پدیدهمحوری در این الگو، انس یا صمیمیت است که ارضای نیازهای صمیمانه بهمنزلۀ شرایط علی، موانع صمیمیت و عواطف مثبت و منفی بهمنزلۀ شرایط مداخلهگر، شرایط زمینهای شامل مسئولیتپذیری زوجین، ادارک سازههای صمیمیت انتظاری و واقعی، راهبردها شامل تنظیم ادراکها، اشتراکگذاری ادراکها، تعیین وضعیت صمیمیت زناشویی و انجام مهارتها متناسب با وضعیت صمیمیت زناشویی و خودمراقبتی منظم بهمنزلۀ پیامد الگو کشف شد. فرایند الگوی خودمراقبتی منظم برای شکلگیری روابط صمیمانۀ زوجها یک الگوی فرهنگی و متناسب با آموزههای دین اسلام بوده است و زوجها با یادگیری آن میتوانند بهصورت خودیاری، روابط صمیمانۀ خود را ارتقا بخشند.