الگوی خودمراقبتی منظم در صمیمیت زناشویی برخاسته از دیدگاه اسلامی

نویسندگان

1 استادیار گروه مطالعات خانواده، پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی

doi
10.30487/jcp.2021.274559.1238
چکیده

هدف از پژوهش حاضر، تبیین الگوی خودمراقبتی منظم در صمیمیت زناشویی برخاسته از دیدگاه اسلامی است. بدین منظور با استفاده از نظریۀ داده‎‌بنیاد، منابع اسلامی شامل آیات قرآن و روایات معصومین(ع) مطالعه شد. با جست‎‌وجوی کلیدواژه‎‌های مرتبط با موضوع و با کمک نرم‎‌افزارهای جست‎‌وجوگر از میان آیات قرآن و پنجاه منبع روایی اسلامی داده‎‌های پژوهش گردآوری شد، سپس به‎‌منظور کشف و استخراج الگوی خودمراقبتی، داده‎‌ها در یک فرایند سه مرحله‎‌ای شامل کدگذاری باز اولیه و ثانویه و کدگذاری محوری رمزگشایی شد و در اختیار ده نفر از کارشناسان در حوزۀ دین و خانواده قرار گرفت و پس از تأیید و اصلاح مطابق با نظر آن‎‌ها، با مطالعه و مرور مقوله‎‌های محوری، مقولۀ هسته‎‌ای مدل کشف و ارتباط سایر مقوله‎‌ها در بطن الگوی نظری مطابق با الگوی پارادایمی اشتراوس و کوربین با استفاده از کدگذاری گزینشی تعیین شد. یافته‎‌های پژوهش نشان داد که پدیده‎‌محوری در این الگو، انس یا صمیمیت است که ارضای نیازهای صمیمانه به‎‌منزلۀ شرایط علی، موانع صمیمیت و عواطف مثبت و منفی به‎‌منزلۀ شرایط مداخله‎‌گر، شرایط زمینه‎‌ای شامل مسئولیت‎‌پذیری زوجین، ادارک سازه‎‌های صمیمیت انتظاری و واقعی، راهبردها شامل تنظیم ادراک‎‌ها، اشتراک‎‌گذاری ادراک‎‌ها، تعیین وضعیت صمیمیت زناشویی و انجام مهارت‎‌ها متناسب با وضعیت صمیمیت زناشویی و خودمراقبتی منظم به‎‌منزلۀ پیامد الگو کشف شد. فرایند الگوی خودمراقبتی منظم برای شکل‎‌گیری روابط صمیمانۀ زوج‎‌ها یک الگوی فرهنگی و متناسب با آموزه‎‌های دین اسلام بوده است و زوج‎‌ها با یادگیری آن می‎‌توانند به‎‌صورت خودیاری، روابط صمیمانۀ خود را ارتقا بخشند.‎