گونهشناسی بافتهای شهری بر اساس شاخصهای موثر بر تهویه هوا. نمونه مطالعاتی: منطقه 1 تهران
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری شهرسازی، دانشکده شهرسازی، دانشکدگان هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، تهران، ایران
2 استاد، دانشکده شهرسازی، دانشکدگان هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، تهران، ایران
doi
10.48311/bsnt.2025.1023چکیده
اهداف: گونهشناسی مناسب بافت های شهری بر اساس شاخصهای مورفولوژیک مؤثر بر تهویه، میتواند در تبیین عملکرد تهویه هوا در این بافتها نقش مؤثری ایفا کند. بااینحال، مطالعات پیشین در این زمینه عمدتاً از جامعیت لازم برخوردار نبوده و با ترکیب چند شاخص، تعداد محدودی گونه ناهمگون معرفی کردهاند. مقاله حاضر با هدف پر کردن این خلأ، به شناسایی نظاممند گونههای مختلف بافت بر اساس شاخصهای مؤثر بر تهویه هوا میپردازد.روشها: پژوهش حاضر از نوع کمّی است و دادههای آن از نقشهها و منابع ماهوارهای موجود گردآوری شدهاند. با استخراج شاخصهای کلیدی از ادبیات تخصصی تهویه شهری و با در نظر گرفتن محدودیتهای دسترسی به دادههای کالبدی، تعداد ۱۰ شاخص انتخاب شد. سپس با بهرهگیری از روش «امضاهای فضایی» و در نظر گرفتن میانگین ویژگیهای همسایگی، خوشهبندی با روش K-Means صورت گرفت.یافته ها: مقایسه نتایج خوشهبندی با تعداد متفاوت خوشهها نشان داد که انتخاب ۸ خوشه، تعادلی مناسب میان کلینگری و دقت جزئیات فراهم میکند. گونههای بهدستآمده، تنوع مناسبی از انواع بافتهای شهری را پوشش میدهند و از حذف یا نادیدهگرفتن الگوهای مهم جلوگیری میشود.نتیجهگیری: روش «امضاهای فضایی» در این پژوهش نشان داد که میتواند ابزاری مؤثر و نظاممند برای گونهشناسی بافتهای شهری بر اساس شاخصهای مؤثر بر تهویه هوا باشد. این رویکرد با ترکیب شاخصهای کلیدی مورفولوژیک و لحاظکردن میانگین ویژگیهای همسایگی، امکان شناسایی گونههایی از بافت شهری را فراهم میآورد که هم از نظر تنوع ساختاری و هم از نظر قابلیت تهویه، و در توجه به جزئیات، دقت مناسبی دارد و میتواند در حوزه تهویه شهری مورد استفاده قرار گیرد.