ارزیابی آسیب پذیری مناطق پیراشهری بیرجند در برابر تغییرات اقلیمی
نویسندگان
1 دانشیار گروه جغرافیا، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران و عضو گروه تغییر اقلیم و خشکسالی دانشگاه بیرجند. جغرافیا دانشگاه بیرجند
doi
10.22034/jpusd.2023.319254.1173چکیده
بافت جمعیت استان خراسان جنوبی روستایی است که در دو دهه گذشته رخدادهای شدید آب و هوایی را تجربه کردند، این بخش از جمعیت به دلیل وابستگی قابلتوجه به تغییرات آب و هوایی آسیبپذیر هستند. کشاورزی بهعنوان مهمترین گزینه معیشتی حساس به اقلیم در مناطق روستایی استان منبع اصلی اقتصاد محلی را شکل میدهد، بنابراین این جمعیت در سالهای اخیر بهعنوان مهاجران زیستمحیطی و اقلیمی بدنه اصلی مناطق پیراشهری را بهویژه در شهر بیرجند ایجاد کردهاند. بهمنظور کشف ابعاد آسیبپذیری مناطق پیراشهری از 20 شاخص کمی بیوفیزیکی،اجتماعی و اقتصادی استفاده شد. جهت تجزیهوتحلیل این دادهها روش تجزیهوتحلیل مؤلفههای اصلی(PCA) بهکار رفت. نتایج بهدستآمده این پژوهش نشان داد که شرایط اجتماعی-اقتصادی فعلی و افزایش فشار محیطی درنتیجه تعاملات بین انسان و محیطزیست عوامل اصلی آسیبپذیری در اکثر مناطق پیراشهری بیرجند میباشد که بر اساس درجه آسیب-پذیری در برابر تغییرات اقلیمی ظرفیتهای متفاوتی دارا میباشند. نواحی پیراشهری واقع در غرب و جنوبغرب بیرجند از جمله چهکند، حاجی آباد، کلاته قاینی بالاترین میزان آسیبپذیری در برابر پیامدهای تغییرات اقلیمی را دارا میباشند. نتایج این پژوهش میتواند برای تصمیمگیری در خصوص انتخاب استراتژیهای سازگاری با تغییرات اقلیمی در مناطق پیراشهری بیرجند بر اساس میزان آسیبپذیری این مناطق برای مدیران و برنامهریزان کاربرد داشته باشد.
