ارزیابی توسعه میان افزا در اراضی شهری و پیراشهری (مطالعه موردی: شهر رشت)

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشکده علوم انسانی ، واحد اردبیل، دانشگاه آزاد اسلامی، اردبیل، ایران.

2 استادیار جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشکده علوم انسانی ، واحد اردبیل، دانشگاه آزاد اسلامی، اردبیل، ایران.

3 استاد جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشکده علوم اجتماعی ، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران.

doi
10.22034/jpusd.2023.404009.1276
چکیده

به دنبال گسترش افقی شهر به سمت پیرامون شهر برخی فضاها در درون شهر رهاشده و از روند توسعه بازمانده‌اند. این فضاها که عنوان سطوح میان افزا خوانده می‌شوند به دلیل استقرارشان در درون شهرها، دارای پتانسیل لازم برای توسعه شهر می‌باشند. ازاین‌رو هدف اصلی پژوهش حاضر بررسی و ارزیابی توسعه میان افزا در اراضی شهری و پیراشهری رشت می‌باشد. پژوهش حاضر ازنظر هدف کاربردی و ازنظر ماهیت توصیفی-تحلیلی می‌باشد. بنابراین از بین مجموع شاخص‌های مؤثر در توسعه میان افزا  3 شاخص (مصالح بکار رفته، کیفیت ابنیه و پراکنش جمعیتی) که بیشترین تأثیر را در توسعه میان افزا دارند انتخاب گردید. در ادامه فرآیند تجزیه‌وتحلیل به‌منظور اولویت‌بندی مناطق پنج­گانه شهری و پیراشهری رشت بر مبنای مدل کوپراس به لحاظ توسعه میان افزا جهت امتیازدهی اولیه به شاخص‌های موردمطالعه بهره برده شد.  نتایج حاصل از به‌کارگیری مدل کوپراس نشان می‌دهد که منطقه سه با  کسب Nj برابر با 100 درصد به لحاظ شاخص‌های توسعه میان افزا بیشترین پتانسیل و جایگاه نخست را  در بین مناطق پنج­گانه شهر رشت داراست و مناطق 4، 2، 5 و 1 با کسب امتیازات  65/97، 53/91، 99/82 و 53/75 به ترتیب در رتبه‌های دوم تا پنجم قرار گرفتند. با توجه به اینکه منطقه سه شهر رشت جزء مناطق پیراشهری می‌باشد  لذا براساس شاخص‌های موردمطالعه مستعد توسعه میان افزا می‌باشد. اما منطقه یک و پنج شهر رشت به دلیل نوساز و تازه‌ساخت بودن بناها دارای پتانسیل کمتری برای توسعه میان افزا می‌باشند. یافته­های تحقیق نشان می­دهد که با اعمال سیاست توسعه میان­افزای شهری در توسعه آتی شهر رشت، از تخریب اراضی زراعی و باغات پیرامون شهر کاسته خواهد شد.