تدوین و اعتبارسنجی شاخصهای ارزیابی آسیبپذیری فضاهای پیراشهری در برابر زلزله(مطالعه موردی: سکونتگاههای روستایی واقع در منطقه کلانشهری تهران)
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه ریزی روستایی، گروه جغرافیای انسانی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران
2 استاد گروه جغرافیای انسانی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
3 دانشیار گروه جغرافیای انسانی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران
doi
10.22034/jpusd.2023.414426.1281چکیده
زلزله از جمله مخربترین بلایای طبیعی است و به علت گستردگی قلمرو و شدت خساراتی که وارد میسازد، بهعنوان یکی از شناختهشدهترین بلایای طبیعی جهان قلمداد میشود. در این زمینه سکونتگاههای روستایی به دلیل ساختار خاص کالبدی و شرایط اجتماعی - اقتصادی خود، دارای پتانسیل بالایی برای آسیبپذیری در برابر زلزله هستند. گرچه تاکنون مطالعاتی در مورد آسیبپذیری سکونتگاههای روستایی در برابر زلزله انجامشده، اما آسیبپذیری سکونتگاههای روستایی واقع در مناطق کلانشهری که دارای ویژگیهای منحصربهفردی هستند، چندان موردتوجه نبوده و شاخص مناسب جهت ارزیابی آسیبپذیری این سکونتگاهها تدویننشده است. منطقه کلانشهری تهران به دلیل وجود گسلهای فعال متعدد، سابقه تاریخی رخداد زلزله و ساختار زمینشناسی آن یکی از مناطق با ریسک بالای زلزله است. به همین جهت مدونسازی شاخصهای مناسب برای ارزیابی پتانسیل آسیبپذیری سکونتگاههای روستایی واقع در منطقه کلانشهری تهران از اهمیت ویژهای برخوردار است. بنابراین هدف از مطالعه حاضر تدوین و اعتبارسنجی شاخصهای مناسب جهت ارزیابی پتانسیل آسیبپذیری سکونتگاههای روستایی واقع در منطقه کلانشهری تهران در برابر مخاطره زلزله است. روششناسی این مطالعه ترکیبی (کیفی - کمی) میباشد که با استفاده از روش مرور نظاممند و تکنیک دلفی و بهرهگیری از نظر 40 نفر خبره انجام شده است. همچنین جهت اعتبارسنجی شاخصها نیز از آمارها و آزمونهای توصیفی و استنباطی کمی مانند میانگین، انحراف معیار، ضریب تغییرات و آماره t استفادهشده است. براساس نتایج پژوهش تعداد 37 شاخص مناسب در قالب سه مؤلفه اصلی شامل؛ در معرض خطر قرارگرفتن، حساسیت و ظرفیت سازگاری جهت ارزیابی آسیبپذیری مورد تائید قرار گرفتند.
