نقش مولفه های هویت مکانی در توسعه اقتصادی مناطق پیراشهری (مطالعه موردی: شهر رشت)
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری جامعهشناسی اقتصادی و توسعه، گروه علوم اجتماعی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران.
2 استادیار، پژوهشکده گیلانشناسی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران.
3 دانشیار، گروه علوم اجتماعی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران.
4 دانشیار، گروه علوم اقتصادی، دانشکده علوم اقتصادی، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران.
doi
10.22034/jpusd.2023.365034.1236چکیده
توسعهیافتگی مناطق پیراشهری به عنوان یکی از اصلیترین دغدغههایی که ابعاد گوناگون اقتصادی و اجتماعی را در برمیگیرد، از عرصههای موردتوجه حکومتهای ملی و دولتهای محلی است. عرصهای که با گسترش ارتباطات جهانی میدان کنشگری خود را در روایتهای منحصربهفرد از ویژگیهای فرهنگی، اجتماعی و جغرافیایی متمرکز کرده است. روایتهایی جذاب که مسئولیت توسعهی مکانهای جغرافیایی متنوع را برعهدهگرفتهاند و ارائهی مزیت رقابتی و مؤلفههای هویتی را بر دوش سطوح خرد محلی قرار میدهند. این مطالعه مبتنی بر استراتژی نظریهی زمینهای و با استفاده از 58 مصاحبه، به انجام رسیده است. یافتهها نشان میدهد که «مؤلفههای هویت مکانی» از طریق اصلیترین مقوله یعنی «کنشگری و سیاستگذاریهای تبلیغاتی-رسانهای» به همراه دودسته از «شرایط زمینهای» و «شرایط مداخلهگر» میتواند فرایند توسعه اقتصادی را برای مناطق پیراشهری به ارمغان بیاورد. «شرایط زمینهای» درواقع بسترهای محیطی هستند که زمینههای قدرت و یا ضعف این سازوکار را فراهم میکنند: «مؤلفههای جمعیتی» همچون سن و تحصیلات، «خانواده» بهعنوان اصلیترین عنصر انتقالدهندهی میراث تاریخی و فرهنگی، «سرمایه اجتماعی» و قدرت شبکهی روابط مبتنی بر آن در زمرهی شرایط زمینهای قرار میگیرند که سازوکار نقشآفرینی مؤلفههای هویت مکانی در توسعه اقتصادی باید از این مجرا عبور کنند. «شرایط مداخلهگر» عبارت است از انواع محرکهای بیرونی که میتواند در جهت تقویت و یا ضعف سازوکار مورداشاره نقشآفرینی کند. شرایط مداخلهگر در این سازوکار را میتوان به سه بخش تقسیم نمود: «مهاجرت و تعاملات فرهنگی»، «سیاستگذاریهای شهری – نهادی» و «مصارف فرهنگی ذائقه ساز».