شناسایی مهم‌ترین عوامل مؤثر بر جمعیت‌پذیری فضاهای پیراشهری سنندج(مطالعه موردی: نایسر)

نویسندگان

1 استادیار گروه ژئومورفولوژی، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران (پژوهشگر پاره وقت پژوهشکده کردستان شناسی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران)

2 استادیار گروه جغرافیا، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه جیرفت، جیرفت، ایران

doi
10.22034/jpusd.2023.386277.1264
چکیده

نایسر یکی از فضاهای پیراشهری واقع در پیرامون شهر سنندج است که طی سال­های گذشته روند جمعیت­پذیری شدیدی را تجربه کرده است؛ به­گونه­ای که جمعیت آن از 938 نفر در سال 1375 به 85000 نفر در سال 1399 رسیده است. بخش قابل‌توجهی از ساکنان نایسر را مهاجرین روستایی تشکیل می­دهد. هدف اصلی پژوهش، شناسایی مهم­ترین عوامل مؤثر بر جمعیت­پذیری فزاینده نایسر است. نوع تحقیق بر اساس هدف کاربردی و بر اساس روش، توصیفی ـ تحلیلی است. جامعه آماری شامل تمامی سرپرستان خانواری است که طی دو دهه اخیر از روستاها به این فضای پیراشهری مهاجرت کرده­اند و از میان آن­ها، 150 نفر به‌عنوان نمونه آماری در نظر گرفته شد. ابزار اصلی برای گردآوری داده­ها، پرسشنامه است که روایی و پایایی آن تأییدشده است. برای تجزیه‌وتحلیل داده­های گردآوری‌شده از ترکیب روش­های کمی (جدول توزیع فراوانی، آزمون مقایسه میانگین و تحلیل عاملی اکتشافی در قالب نرم‌افزار SPSS) و کیفی (تحلیل محتوا) استفاده‌شده است. نتایج نشان داد میزان رضایت از سکونت در نایسر با میانگین 271/2، پایین­تر از سطح متوسط می­باشد و پنج عامل کلیدی جمعیت­پذیری شتابان نایسر که 627/62 درصد از واریانس آن را تبیین کرده­اند، به­ترتیب اهمیت عبارت­اند از: پایین بودن هزینه اسکان و فعالیت­های اقتصادی (846/17 درصد)، سهل­گیری در قوانین و مقررات فضاهای پیراشهری (360/12 درصد)، دسترسی به زیرساخت­ها (340/12 درصد)، بهره­مندی از فرصت­ها (617/11 درصد) و جذابیت­های کاذب شهرنشینی (463/8 درصد). همچنین نتایج نشان داد میانگین محاسبه‌شده برای بازگشت مجدد به روستا با میانگین 962/2، در سطح متوسطی قرار دارد.